Nga turmat e mjerimit në kërcënim të shqiptarisë

Nga turmat e mjerimit në kërcenim të shqiptarisë

 

Shpesh e ndiej të nevojshme që të freskohem me mendimet e arta të shprehura nga mendjet e ndritura të kombit, të cilët nuk dinë t`i spjegojnë ndryshe por vetëm ashtu  se si ata i ndjejnë në brendinë e shpirtit të tyre.

Më pëlqen sinqeriteti i të shprehurit; më pëlqen vetëdija e lartë kombëtare dhe vëmendja e pa kursyer për lexuesin e etshëm për njohuri .

Ne, Shqiptarët jo për fajin tonë kemi jetuar në mes luftërash, e tmerresh të pafund, që për fatin tonë të keq grykësia  sllave ka fituar mbi drejtësinë tonë në mbrojtje të lirisë, mëvetësisë e trojeve tona që zoti i kishte falur të parëve tanë Ilirë që mijëra vjet më parë se t’u dëgjohet emri serbo – sllavëve, e jo më të zbrisnin nga egërsia e akullsia e shpellave që zoti u kishte caktuar si vend të jetonin popujt sllavë.
Territoret që përbëjnë (ish) Jugosllavinë e sotme, para çfaqjes së Serbëve në këto rajone, banoheshin qysh prej kohësh që s’mbahen mend nga Pellazgët…

Në luginat e Vardarit (Bardharit) të Epërm dhe të Drinit të Bardhë, në Fushën e Kosifopedionit ose të Shkupit dhe në rajonin Nishit shtriheshin të famshmit Dardan (Kosova)…

(Robert D’Anxheli tek Vepra e tij Enigma).

Të gjitha këto popullsi siç thotë Plini ishin Autoktonë Ilire. Apo Straboni që njoftonte se toka ndahej sërish ndërmjet anëtarëve të një dekurie (organizmi fisnor i lashtë), , gjithashtu thoshte se gratë Ilire gëzonin një respekt të madhe dhe madje, mund të arrinin deri në fronin mbretëror…

E kjo padyshim tregon qytetërimin modern të kohës për këtë Trevë Ilire, ku në treva të tjera në këtë kohë jetonin në regjimin e Poliandrisë…

Gjithsesi edhe në këtë trevë kishte arritur perandoria Romake e më vonë Bizante, duke u përfshirë në baticat e zbaticat e shekujve.

Vetëm në shekullin e VI – të Serbët shfaqen në jug të Danubit, ku vërshimi i tyre shtyu një pjesë të popullsisë Ilire (shqiptare) autoktone drejt Jugut, duke u përzënë jo pak toka e troje të begatshme. Vërshimet pas shekullit VII – të (pas lindjes së Krishtit) ishin aq të mëdha sa mjafton të lexohet një kronist i famshëm i Bizantit siç ishte Prokopi i cili shkruante ndër të tjera… një fuqi e kombinuar sllavësh dhe Avarësh rreth 100. 000 vetë u nisën nga gryka e Danubit, duke bërë kërdinë në Iliri e Thrakë. Ata vranë, dogjën e plaçkitën për katër vjet rresht duke u bërë të pasur nga grabitja e kafshëve të trasha Iliro – Trake. Pas katër vjetëve ata u tërhoqën, shumica u vendosën aty, duke filluar kështu sllavizimi i Ballkanit..

“Sllavët nuk erdhën si një ushtri pushtuese që mund të luftohej me armë, por si një masë njerëzish kundër të cilëve nuk kishte asnjë fuqi që mund të qëndronte. Ishte një gjë e lehtë me shfarosë individë ose grupe të tërë ndër pushtuesit sllavë, por ishte e pamundur të ndalen dyndjet e tyre, ku numri ishte aq i madh sa zinte vendin e vetive luftarake”.( W. Temperly “Historia e Serbisë” ) ….

Pas një farë kohe të “qetësisë” të vendosur nga Bizanti, popullsia sllave filloi të përqafonte krishterimin, madje vetë Bizanti i kërkoi Papës së Romës të dërgonte priftërinj për të pagëzuar popullsitë sllave, fillimisht Kroatët e Sllovenët që u bënë e mbetën përgjithësisht Katolikë, ndërsa Serbët u pagëzuan të fundit, ku dalëngadalë bënë pjesë në kishën Ortodokse që janë edhe sot. Përqafimi i Krishterimitnga popujt sllavë ka ndodhur rreth vitit 879…

Pas vitit 1205 kur Perandoria e Bizantit thuajse kishte rënë plotësisht mbi truallin e Kosovës filluan vërshimet sllave ku kulmi arriti në vitet 1330 – 1355 ku ishte ngritur principata  më mizore  të kohës ku viktimat në njerëz e treva i përkisnin thuajse tërë Ballkanit, por mbi të gjitha zemrës së Shqiptarisë Kosovës, mbi të cilën ranë mizoritë e tjetërsimit me dhunë e gjak të fesë Katolike në Ortodokse, si dhe shkatërrimin e pashoq të kishave Manastireve Katolike duke i kthyer ato në të besimit të dhunshëm Sllavo – Ortodoks, madje duke bërë edhe ndryshimin e emërtimeve të fshatarëve, lokaliteteve e qyteteve të tjera në emërtime Sllave, gjë që edhe sot pas rreth shtatë shekujsh e gjysmë e vuajmë ne shqiptarët.

Ja pra kjo ishte ajo që desha të ndaj me ju e cila gati krejtësisht është e huazuar nga Ndue Bacaj. Pra sa  vështirë të pranohet që nga një turmë e madhe  e të mjerëve të lindin kërcënuesit më të mëdhenj të popullit tonë të lashtë

Gjithsesi ne Shqiptarët kemi mësuar shumë nga e kaluara, e për këtë u japim prova se fatin tonë e kemi marrë në dorë ne, pasi vetë Zoti  na mëson që të ruhemi vetë pak se ai na ruan fort… po, po më fort se kurrë… E shembulli më i mirë është vetë Zemra e Shqipërisë, Kosova e pamposhtur që si Sfinksi që rilindte nga hiri i tij edhe kjo trevë Ilire ka rilindur ndër shekuj sa herë që armiqtë tanë janë munduar ta djegin, madje pas “zjarrit” flakadan sa gati nuk dogji vetë Europën në vitin e paharruar 1999, nga ku ajo është modeli i pashoq i qëndresës së Shqiptarisë e qytetarisë mbi barbarizmat primitivë që ende edhe sot i sillen si Re të zeza jo vetëm Europës por edhe Botës, ku për fat të keq shpesh sjellin edhe shtrëngata.

Mos e harroni të kaluarën që ta duam t`ardhmen !

Fahri Xharra,02.06.17
Gjakovë

Advertisements

Voskopojë, metropoli i njohur arumune

Voskopojë, metropoli i njohur arumune

Voskopojë


Voskopojë (Voshopole – qyteti barinj), metropoli e madhe e vllehëve arumune mbetet) në jug të Shqipërisë sot popullsia e së cilës tejkaluar në moshë dhe në çdo qytet tjetër, përveç Stambulul dhe Athinës. Voskopojë u emërua “Atlantis Macedo”. E “Atlantis” arumunët duan për të adhuruar dhe memorial Voskopojë një shenjë për të shënuar të kaluarën ata rekomandojnë bashkëkohësit dhe pasardhësit.

Në Moscople, qytet i populluar vetëm vllehët (rumunët), ka qenë i tetëmbëdhjeti vonë (1768) korporata të shumta prodhuese, dhjetëra kisha (rreth 70), institucionet tregtare dhe bankat, shumë shkolla të komunitetit – kjo është e drejtë në greqisht Gjuha e kisha ortodokse dhe kultura laike në rajon.

Ekziston edhe një shtypje unik në Ballkan në atë kohë, i themeluar para 1730, BA dhe një Academy (Akademia e Re – institucion i arsimit të lartë) takim dhe se në 1744 (pasi ajo kishte qenë që nga fillimi i vetmi kolegjit të shekullit, në mënyrë që arsimi shkollor mesme), – i vetmi institucion arsimor i këtij lloji në vend në atë kohë, të tilla si Akademive Mbretërore ne në Vllahi dhe Moldavia kohë.

Është e kuptueshme, megjithatë, se ajo ishte në shkolla greke, kisha ortodokse zyrtare e ish-bizantine dhe pastaj Perandorisë Osmane. Siç e dimë, atëherë, edhe Akademia Mbretërore e Moldavisë dhe Country rumun (Vllahi) ende po mësonte gjuhën greke.

Shtypjen e Voskopojë megjithatë, ishin të shtypur dhe lokale libra (kryesisht libra fetare kishë, dhe mjete shkollore) në idiomë arumune, dialekt rumun me shkronja greke – ekuivalentin e shkrimit cirilik vendet rumune Rumun – si rrëfeu një nga Iluminizmit Macedo kohe, dijetar Ghorghe Roja në punën e tij në gjuhën gjermane, në vitin 1809, përkthyer në rumanisht në vitin 1867 dhe të shtypur në Craiova aromanul Sergiu Hagiade nën titullin:.

Hulumtimi mbi Romakëve përtej Danubit “(Hristu Candroveanu “pushime librin Macedo”, vëll. II, f. 3-7)

Në 1760 dhe në 1790, qyteti u shkarkua dhe djegur nga Ali Pasha i Janinës dhe trupave shqiptare, duke shkaktuar emigrimin. Sot, Voskopojë është një fshat prej rreth 1000 banorë. Macedo ishin profesionet kryesore të deleve, transportin, bujqësinë dhe tregti.

Moscopol shkakton shkatërrimin përhapur Macedo, familjet veçanërisht e pasur në Europë si qendra kryesore: Beogradi, Bukuresht, Vjenë, Venecia, Budapest, etj

Dy eksodi dhe tregtia tregtar lidh Macedo, u favorizuar kontaktet e tyre me Daco-Romakëve dhe nën ndikimin e orientimit shkollor Transilvanisë Latinist, dhe arumunët fillojnë të gërma latine. Emigrimi arumune nga Rumania zbulon ngjashmëri të habitshme në mes arumune dhe dako dhe në mesin e kolonisë arumune në Bukuresht, interes në organizimin e një arsim në arumune rumun dhe Megleno rritet nga dita në ditë.

“Kisha e Trinisë së Shenjtë u themelua në vitin 1785, gjatë perandorit të fuqishëm Joseph II, mbret i Hungarisë, dhe u përfundua në vitin 1806, gjatë fuqishme Perandori Francis II, mbret i Hungarisë, vëllezër shpenzimeve vllehët nga Maqedonia”.

Nëse kolonitë greke të Perandorisë, në të gjitha veprimet e tyre shumë privilegjeve dhe komuniteteve fetare ishte rreth grekët dhe vllahët (Griechen und Walachen), dhe mbishkrimi në kishën në Miskolc është mbi të gjitha dhe vetëm rreth vllehëve.

IMPLIKIMET social-kulturore dhe ekonomike të qendrave tregtare shkatërrimi Voskopojë Macedo (SUPOZIMET gjeopolitike) – PhD. emil Tarcomnicu

“Në mesin e shteteve të huaja, shteti austriak, duke ditur cilësitë e mëdha të Romakëve, komerciale dhe industriale, u përpoq me të gjitha mjetet për të tërhequr, sepse për atë shtet Macedo kishte gjithçka: kapitalit, artizanale, Tregti dhe Industri. Me një fjalë, ata kishin të gjitha cilësitë për të hequr ekonominë e vendit. “1

Macedo-Romanian

Voskopojë (Voscopole) është vendosur në Shqipërinë juglindore (jugperëndim të Liqenit të Ohrit), në një lartësi prej 1150 m. Sot është një fshat në rrënojat e qytetit. Ajo ishte e banuar kompakt Macedo (mbi 40,000 në vitin 1750, 60.000 në vitin 1788 – sipas Pouqueville), me më shumë se 12.000 shtëpive dhe 72 kishave. tregtarët Maqedo konsideroheshin grekët në të gjitha dokumentet zyrtare deri në 1750, por më vonë duket si shqiptarë dhe madje edhe turci.2

Në 1774, historiani gjerman Johann Thunmann, i cili trajtuar Historia e arumunëve, përcakton se “të gjithë banorët flasin rumune”. Shkrime në Macedo pas 1770 tregojnë vetëdije latishtes këto popullata (Constantin Hagi Cegani Koloneli Leake anglisht, frëngjisht dhe Esprit-Marie Pukëvili Cousinéry).

“Moscopol ishte qyteti më i madh që Shqipëria ka pasur më parë. (1935 Ed) Sot edhe qyteti fqinje Corita banuar nga Albanesi dhe romakët Moscopolean dhe Farsherot, dhe ka trashëguar diçka të një rëndësie të Moscopol, është e vendosur në rajonin me dendësi më të lartë të popullsisë në Shqipëri “3

Qyteti u shkatërrua nga sulmet e njëpasnjëshme, nga turqët dhe shqiptarët myslimanë në periudhën 1769-1788. Shkakton shkatërrimin e qytetit, shpjegoi se shkrimtarët e huaj ishin, sipas konsullit francez në Janinë, Pouqueville turqve dhe shqiptarëve (“zili dhe fanatizmi janë bashkimi për të shkatërruar punën e urtësisë.”

“Luzmë mahometane i kolonive Daglii dha problemet e para sinjal duke filluar për të vjedh dhe vrasin karvanet ndjekin panairin në Voscopole. nga ana tjetër, bejlerët e Muzachia nën pretekstin për të ndihmuar subjekte të mërzitur e Madh qytetit lartë pusera garnizon dhe pas dhjetë viteve të shkatërrimit, grabitjet dhe luftërat, Voscopolea u zhduk nga zona e Shqipërisë “4).

Konsulli francez në Selanik Cousinéry shohin të njëjtat autorët (“Në ditët e sotme, qyteti Voscopole është pasuruar nga tregtia me Gjermaninë. Njerëzit kishin ndërtuar shtëpi shumë e bukur, por një kujdes në Shqipëri, të cilën unë u tha ishte babai i Ali Pashës së Janinës, sulmuar dhe plaçkitjen këtë qytet tregtarët u shpërndanë “).

Valeriu Papahagi shpjegojë shkatërrimin e qytetit, sipas dokumenteve të qëndrimit veneciane drejtoi vendin gjatë luftërave ruso-turke. shkatërrimi Moscopolei5 do të thotë një goditje të rëndë ndaj Perandorisë Osmane arumunëve.

Heqja e qendrës më të rëndësishme tregtare në Ballkan ka qenë ajo një veprim i qëllimshëm i qyteteve të mëdha apo të Perandorisë Austro-Hungareze.

Kjo ishte një Macedo goditje për të tërhequr kapitalin në qendrat tregtare të Evropës?

Ky ishte rezultati dhe motivimi duket: “Austria … kanë dy objektiva: për të dëbuar turqit nga Hungaria Vendet sllave dhe të gjithë me të njëjtin kujdes të palëkundur, për të krijuar një borgjezi kombëtare të klasës dhe për të siguruar një perandori tregtare si më e dobishme.

E vetmja mënyrë për të dalë dhe e vetmja mundësi mbetet për Perandorinë Turke, e gjerë në atë masë, e cila, megjithatë, erdhi kundër rezistencës fuqive të mëdha perëndimore:.

Britania, Franca dhe Holanda, në anën tjetër, qytetet italiane dhe Rusia – se pak më vonë “6 Venice ishte përfshirë që nga shekulli i dhjetë në shitjen e gadishullit Ballkanik, me kalimin e kohës acaparandu të. Venice rritje ndodh për shkak të shfaqjes së Hungarezëve në Poloni dhe duke bllokuar rrugën e tregtisë përgjatë Dunarii7, si lirinë e lundrimit në Mesdhe.

“Venecia mund të ketë luajtur një rol me shumë më tepër edhe në qoftë se rruga e Danubit nuk do të rindërtohen në shekullin e dymbëdhjetë. Ai rindërtoi duke forcuar mbretërinë hungareze. “(P. 42). shteti i parë bullgar, perandoria e krijuar nga Pjetri dhe Asan vllehët janë rezultat i dyanshëm të tregtisë në gadishullin krijuar nga romake Via Egnatia (të lidh portin e Adriatikut e Konstandinopojës Durrës).

Këto u shfaq në Ballkan shtetet parandalohet ndryshe, mbretërit hungareze, e cila shtrihet pas perandori papës apostolike. Ka qenë, në atë kohë, tre vendet e krijuar nevojën për të mbrojtur rrugët tregtare: Venecia, “detet zonja dhe rrugët që shkoi nga deti.

Hungaria ishte royalty i cili, përveç të drejtat e tij të dhëna nga ana e Papatit, duke kërkuar të vendosin veten në Ballkan, sepse ajo përfaqësonte tregtinë tjetër mënyrë, rrugë kryq, Beogradin. shteti bullgar është formuar, ruajti titullin perandorake dhe për të marrë atë që ata e kuptojnë se të paturit e Durrësit, ai dominon rrugën e vjetër që të çon direkt në Egnatia Konstandinopojë. “(P. 54-55).

Në shekullin e tetëmbëdhjetë ka konkurrencë të madhe midis portet italiane të Venecias, Genoa, Livorno, Napoli, Trieste, dhe përfshirja në shitjen e orientale Austrisë. Perandoria Osmane është përballur me një krizë ekonomike dhe pasohet nga humbja e krahinave pas luftërave të shpeshta (1701-1715). “Lufta e konkurrencës (Venice, nn) – nga dita në ditë – u bë e vështirë dhe të ashpër kundër fortesave italiane kundër frëngjisht.

Anglia dhe Holanda kundër Dubrovnikut dhe Turqisë veçanërisht kundër Perandorisë Austriake, i cili mobilizuar të gjitha forcat unë të marrë atë. “8

Në 1770 ka një reagim anti-perëndimore (sidomos antifranceza) në mesin e tregtarëve grekë (lëvizja moreota). Për shembull, tregtia në mes të Marseille dhe Orientit qëndroi si vijon: në periudhën 1779-1781 vetëm 150 anije / vit. Ose: në 1789 tregtinë me Lindjen Francë ishte 42.41% dhe në vitin 1839 arriti në 3.1% (shih N. Iorga, p 151, cituar Demetru Gheorghiadi Smyrna.).

Si Franca, Venecia është hequr nga tregtia orientale, gradualisht imponuar portet e tjera italiane. Moscopoleans ende hequr dorë tregtinë Venetian shumë kohë para shkatërrimit të qytetit. Valeriu Papahagi, i cili hulumtuar arkivat e Venecias, ka dhënë këto shpjegime, të nxjerra nga korrespondencës moscopoleno-Venecia:

Krijimi i rrugëve të thata në Vjenë ( “për fije dhe përhapjen lëkurë në tokë në Beograd, Hungaria dhe Gjermania, jashtë madh sasitë e mallrave që lëvizin të ndryshme skela Bay, i cili me të vërtetë sjell interesat publike dëmtimi i Venedikut “9);

Kontaktoni portet e tjera italiane, deklaroi portet franceze; taksat shumë të larta venedikasit ( “Moscopoleans tregtar lënë Venecias për shkak të taksave të larta në të cilën ato mallrat që i nënshtrohen dërguar Serene Republikën e Durrësit tregtisë devijon për Saiada dhe Selanikut porte..”); qëndrim drejtoi vendin në luftërat ruso-turke.

Shkarkimi nga shqiptarët myslimanë çuar në një eksod masiv të arumune në kryeqytetet evropiane, veçanërisht në qendrat tregtare, ku ata kishin lidhje biznesi.

Pjesa më e madhe është themeluar në Vjenë dhe Pest. Ata ishin perceptuar si tregtarët grekë (bizneset, kryesisht, u mbajtën në greqisht), së shpejti kapjen tregtinë në Austro-Hungarisë. Kjo emigrimi ka bërë kontakt me perandorinë Transilvanisë Rumune u bënë mbrojtësit të zjarrtë të të drejtave të rumunëve.

Arumune pararendësit Lëvizja Kombëtare ishin shkrimtarë Moscopolean Maqedo të shekullit të tetëmbëdhjetë, së pari duke shkruar në dialektin arumun.

Archpriest Th. A. Cavaliotti (me origjinë nga Voskopojë), shkroi në 1770 një “fjalori në tri gjuhë (arumune, greke dhe shqiptare)” Ky fjalori përmban 1070 fjalë dhe një abetare latine.

Constantin Ucuta Moscopoleanu edit “Arsimi i ri” në vitin 1797, dhe Gheorghe Roza (1808) “Studim mbi Romakëve mbi Danub” (një histori e parë e arumune në greqisht) dhe “për shkrim dhe lexim arumune” (1809).

Constantin Ucuta frymëzon gjuhës amtare mësuarit duke i thënë: “Prano Kjo dritë pak për të mirën e fëmijëve tanë, sepse unë mendoj se sa keni longed për të parë këtë të fillojnë të kombit tonë, aq e lehtë për të kuptuar fëmijët në mënyrë që humbje për një kohë të gjatë dhe një peshë të mirë në një gjuhë tjetër. “(Sterie Diamandi 1940, fq. 254).

Daniel Moscopoleanu, Macedo shkroi “inserters Fondacionin” në katër gjuhë – Greqisht, shqiptarë, bullgarë dhe arumune, në mënyrë që çdo populli për të blerë greqisht.

Daniel ishte një mbështetës i Greqizimit duke u bërë thirrje Macedo të braktisin gjuhën e tyre amtare dhe të mësojnë greqisht. “Shqipëria, Rumania, Bullgaria dhe gjuhë të tjera të tjera do të gëzojnë të gjithë për të bërë Romën. Le të gjuhës barbare, dialekt dhe traditat, që ata të duken si nipër e mbesa tregimet tuaja. Ju të nderuar pasardhësit e tu dhe njerëzit e afërt, duke pretenduar keto greke Albano-bullgar. “(S. Diamandi 1940, fq. 376).

Vetëm militant Neofit Duca Asimilimi gjuhësor i arumunëve. 10 profesor Mihai Boiagi në shkollë greke në Vjenë, ajo tërheq Patriarku i Konstandinopojës excommunicated për guximshme për të shkruar në greqisht dhe gjermanisht, “Gramatika” (1813).

“Unë të gjeni se përhapet një libër të humbur e kishës dhe një Boiagi caktuar. Objektivi i tij është për të luftuar greke në dëgjimin kopenë tonë besnik. Komunikoni me të gjithë shkishërim tonë. “11 Libri i Shkrimit dialekti Boiagi përgjigje. C. Black 1863 ribotuar “gramatikë”. Një botim i ri është bërë në vitin 1915.

Familjet Sina, Roza Duca, Malena, Mangiarli, Capra, Cala Agora Neaplu, Manasi, Modosu, Dedani, Darvari, Popp, zona Diaconovici Dona, Cociu, Doda, Musteta, Coda, Tolea, Spaic, Angelcu, Marcusu Dima , Paciurea, prisni, Michael Mocioni, Saguna, Dumba, Gojdu Grabovski ishin të arumune. Pasardhës më të famshme të familjeve të tilla ishte Andrei Saguna Metropolitan rumunëve në Transilvani. Roli i kapitalit Saguna që ka luajtur në historinë e Transilvanisë bërë Stere Diamandi të shkruante: “emancipimi i qëndrimit të Transilvanisë fondacionit që ofron qendra më e rëndësishme e kulturës dhe qytetërimit arumune”. 12

Shih artikullin … Sursa: http://http://istoria.md/articol/81/Rom%C3%A2nii_din_Albania_%E2%80%93_Arom%C3%A2nii__1_

Referencat (burimet)

1. Theodor Capidan, Macedo. Etnografia, histori, gjuhë, letërsi dhe art Royal Foundation, Bukuresht, 1942, fq. 123
2. Valeriu Papahagi, arumunët Moscopolean dhe tregtisë veneciane në shekullin e tetëmbëdhjetë dhe shekullit të tetëmbëdhjetë, Ed. Shoqëria për Macedo-rumune Kulturës , Bukuresht, 1935, f. 18-19
3. Po aty, fq 15
4. V. Papahagi, f. 135
5. Pas Hristu Candroveanu Michael Ungheanu ka meritën e të qenit çështjet e ngritura mëposhtme shkatërrimit shkrimet e qytetit dhe shkrimtarëve romakë atë Macedo raportuar mbi të. Por ai nuk e ka bërë një inventar të burimeve dhe nga shkrimtarë të huaj. Ne besojmë se ata që kishin përfituar nga shkatërrimi ekonomik të qendrës ishin të përfshirë në shkatërrim – Austro-Hungarisë. Zoti Mihai Ungheanu beson se Franca dhe Anglia shkaktuar një “Moscopol shkatërrim nuk është rezultat i impulseve fqinjët spontane primitive as e impulseve penale të një të kaluar, gjysmë i çmendur, por rezultat i një skllavëri të ish-tokave turke në Francë dhe Angli “(Moscopol -… ngjarja gjeopolitik në qëndrueshmëri vllehëve në Ballkan, Andrei Saguna Foundation Publishing House, Konstanca, 1999, fq 17-38
. 6. A. Hanciu, arumunët p 300
7. Teoria zhvilluar nga N. Iorga historia e tregtisë me Orientin, 1939.
8. A. Hanciu, op. cit., f. 300. shih gjithashtu punën e Plaku Ase Netta, zgjerimit ekonomik dhe shfrytëzimin e Austrisë së saj lindore, Bukuresht, 1931
9. V.Papahagi, arumunët Moscopolean dhe tregtisë veneciane në shekullin e tetëmbëdhjetë dhe në shekullin e tetëmbëdhjetë Bukuresht, 1935, f. 132, cituar Antonio Bartolovich, konsull në Durrës Republikës qetë, 1761
10. Stelian Brezeanu dhe GH. Zbuchea rumunët në jug të Danubit . Dokumentet, 1997, f. 142-143
11. V. D iamandi-Aminceanul Romakëve në Ballkan, 1938, f. 103
12. S. Diamandi, njerëzit dhe çështjet në historinë Macedo, 1940, f. 151

Burimi: http: // http: //istoria.md/articol/81/Rom%C3%A2nii_din_Albania_%E2%80%93_Arom%C3%A2nii__1_

I përmend se mora të gjithë artikullin, sepse ajo është mjaft e gjatë. Për ata të interesuar në më shumë rreth Macedo mund të hyni në linkun e mësipërm.

Pjesa e dytë e shkrimit në faqen e burimit: http: // http: //istoria.md/articol/82/Rom%C3%A2nii_din_Albania_%E2%80%93_Arom%C3%A2nii__2_

Shfleto artikuj

5 mendime mbi ” Voskopojë, Metropol famshme të arumunëve “

  1. Pingback: Nenet Blogs ORTODOKSE (28/05/2014): Dumitru Bordeianu – “Rrëfimet Swamp e dëshpërimit”. THIRRJE për ndalimin shugurosh peshkopët Jerome Cretu. Patriku Athinagora Mason lidhje Etërve – hipokritët | SACCS
      • Shumë falemnderit. Jo, unë jam shqiptare. Unë kam lindur në Rumani. Sure, ju mund të marrë materialet në blogun tonë, nëse ata janë të interesuar në.
        Vetëm më të mirë.

        vlerësoj

  2. Pingback: Voskopojë, arumunët famshme Metropol – milibutka

“Puripsira” -Poemă- “Mbijetesa” -Poemë- Nga Ligor Thano

Cu rasta ali sãrbãtoarira a dzuuãljei Natsionalã a armãnjiloru di iu tsido vi încljiucineascu cu poema:

Ligor Thano:
“Puripsira”
-Poemă-

1.
Eu astădz am vănit ca tituna la tini Greava a mea
şi ma stău pisti Puntea a Guriľei ninga împroastă,
şi pri tăţita cu dor ma acuitescu anama mari a tea,
şi cu fănărusira di poetu ma îľi căntu cu boaţă analtă
2.
a muşteaţiloru a teali ţi îľi disfaţi ahănd thimati
adăreati dit proţiľi anoşţ cu măñili a loru di mastri
şi îľi u îngărvăsiră pulitia a loru ningă e Egnatiľei cali,
armasăndalui ca muşata “lilici” cărscută pisti cheatri!
3.
ţi a tutiľei Armăneami îľi da cunuşteari, anami
şi îndreaptu s-îľi u spunu cu suflitu a bărlui năi,
ta năş s-îľi u ľiuceascu thimata di atumţea di nău,
ş-cţea í nivădzutu, ascumtu pit a chirolui negrăi
4.
eu vi s-îľi u spunu cu suflitu calea pi iu vă s-întriţeţ
niîntribată dit furtuni agri ţi s-vomu cu multu agrimi
pisti aistu loclu anoastru yirtusitu di Dumnidzău
dhoară ti noi gărveñiľi s-puripseamu cu doru a tău….
5.
Di cum escu znucľeatu pisti aistu semnu vlecľiu,
nănti ñ-inu în minti ca yii că cum ahiurhi aua bana:
“Pitu a bubunadzloru, ascăpirsţilotu ţi cu aspra aurla,
încăt eu jgľotindalui diadun cu fumeiľii niştiut iu…
6.
Aşiţ încălcaţ pisti mulări adărati cu sazmăli di lăni,
nichiundrit iuvea noapti-dzuuă niaflat vărnă bunu locu,
iu s-îngărvăseam casăli cu cheatri alghi pilixiţ cu doru,
şi cu speranţa că vi s-sigurama puripsira ti în măni…
7.
Dapoia munduindalui mi dipunai himea la închisiri,
a îmbănariľei a proţiloru a grăvăñoţloru a mei
şi di la gura a stăproţloru ñ-au lăsat ndau adeti
ţi noi îľi u aveam ţănut cu vulipsiri a besiľei…
8.
Din ahănda a chiroului ni amăntăm unu dipi alantu
aua neamsea dit munţ cu căpiľi pănă pri în ţeru,
eu cărscui niştiut că di iu viñu, ţi escu í ţi vă s-hiu,
ascăpiraţľi ca nipărtiţ aroşiţ disica murglu a norloru,
9.
încăt priimneam pit pădurli di dzădimi şi fădzimi,
sum ľeaţăli a nopţloru ni cilistiseam cu telimă,
s-îngărfăseam căľiuri, căsli, dăştelăli, moarăli, şări
şi aisti punţi cămărusiti semñi a culturľei pulitipsită,
10.
Ma ş-cţea avărliga earem învărtit dit buñiľi arbinăş,
ţi aveam loată şi dată agiutari tituna cu năş,
pănă lilicira a căsăbăiloru s-rănă, s-arsără, ascruma¬ti,
dit derbederľii zhiloş nă arăspăndiră cu agrimi.
11.
Singur noi îľi u ştimă călărira asproasă ti înbănari
soia anoastră cu rădăţiñ ahăndoasi şi vărtoasi armăneasţi,
ţi nu nă fu ahănd lişoară di ahiurhira a bănariľei,
străbitută dit ahănda a chirolui di aspra a furtunľei…
12.
Di atumţea cu dureami, dăspărami piu nu ñă alăgai,
ori cu arăşchireari şi multu ori pri ciciorľi a ñei sălbiţ,
agiunu di măncara a măcarľei hiptu în mari oarfăniţ,
singuroasu, amaroasu, fără caliyinşiri căt putui aurai:
13.
“Voi munţ anoşţ multu analţ cu chipturi păn pri ţeru,
ñ-spuneaţ că ţi fui, ţi ieascu şi tru yinitoru ţi vă s-hiu,
cătroară, că nu ma ñ-s-aravdi, fără forţă cadu împadi,
lăsăndalui soia a mea fără fildăñ năi, fără giunami!…
14.
Spuneaţñi ţi s-fac, căt iu s-neg, ta s-scap di colasi laiu,
ţi ma mi hidzi întreaglu întru dzămi nispusi di lăvăşiñ
şi mi strag pit eli ca yiermu ascumt pit dărmi di chiñ,
tu soni a baniľei ningrăpatu, agărşitu, tăţitu ca mutu!
15.
Spuneaţñi, cătroară, ma ñ-s-soneaşti energhia a mea,
ma arămănu teasu, zălăpsitu, împadi, fără caliyinşiri,
ca oarbu ma mi ciapescu di căt iu mi duc cicioarăli,
mi păscăneascu iuţido niaflată iuvea îndreaptea!…
16.
Eu vi sprigiur cu besă, spuneaţñi di căt iu s-mi închiseacu,
nu mi lăseaţ pri a-dauľia că di dureari voi s-scapu
şi alăgăndalui pitu vulodzi şi pădură di pădură cu nădii,
pănă s-aflamu muşeatlu loc ţi fănuriseam tu înyisări,
17.
iu s-seamneam nifricuşit soia s-s-crească în hărăi
şi ti aţea ampăturai s-agiungeam cu familia protlu
sculăndalui anearga căsurăli, căľiuri cu abărăi,
pănă îľi u îngărvăsimu neamsea în munţ căsăbălu
18.
a Greaviľei ţi ali armăneami îľi dedi ahănd anami,
ca Muscopula aţea mari arăspundea iuţido ştieari,
tru aţeau chirou laiu ţi visuri anoastri ieare ocupati
di Amiraľia Otomanească ca miletu fără îndrepturi.
19.
Aşiţ ñ-chirui multu chirou hiptu întru aisti pătipsăñ,
păn inima ñ-acţă s-s-stărbati cu cama forţă sum siñ,
şi di cum eaream tesu mi sculai di nău pri cicioari,
mi închisii di căt iu spăream s-îľu afleam năpoi cali-inşiri,
20.
ma nu pot s-îľi u spun că nu li aflu îndreaptăli zboari,
dit aţeli îngusiri uruti ñ-puripsii pit căľiuri nicălcati,
călcăndalui pisti înţăpoasi cheatrici a caliľei ca schiñ,
şi ţi trapşu, laiľiu, priiminăndalui a pădurloru di chiñ!
21.
Ma eu cu tut aisti apăţări nispusi imneai fără şuţai.
dit lăhtăra a bărbănadzloru şi a ascăpiraţloru,
ca nipărtiţ aroşiţ şi furtuna disica şi stărbita ţerlu,
încăt eu treamburăndalui imneam păn ñ-aflai:
22.
Loculu inyiseat di cai şti căt chirou aua în munţiľi analti,
ţi îľi u împărţea pri trei treili văli ţi curea fără dănăseari,
ningă eli îngărvăsim cu albăli cheatri casăli muşeaţ,
amvăliti cu murgăli ploaci şi pisti năsi punţ di harţ.
23.
Ş-cţea la noi nu s-hipsi idea averiľei a statlui măveti,
aistă măncari îľi u agiumsămă cu fraţiľi arbineşi,
şi ti năheam putum s-aveam sculii pi limba romaneşti
şi cu închisira a Alumtiľei a Doiľiea s-încľisră năpoi.
24.
După ea cădzumă tu ahănda a agărşimiľei şi tătsimiľei,
statlu comunistu nu îľi cănăscu a armăñloru a Arbinişiľei
îndrepturăli a sculilui ţi avumă nănti di a Doa Alumti
pănă tru vănirira a democraţiľei di îľi u învăţămu năpoi!…
S-închisi Tirana la 25.05.2008
şi bitisi Tirana, la 28.03.2015
di LIgor Thano

“Mbijetesa”
-Poemë-

1.
Sot kam ardhur si gjithnjë te ti Grabova ime rishtazi
dhe po qëndroj përmbi urën e Gurës ende më këmbë,
dhe me mall kujtoj neamin tënd të madh heshturazi,
dhe me imagjinatën e poetit po i këndoj me zë të lartë
2.
bukurive të tua të shumta që i përhap madhërisht,
të zbukuruar nga duart e të parëve tanë mjeshtërisht,
ndanë rrugës Egnatia e ngritën qytetin e tyre dikur,
duke mbetur si “lule” e bukur rritur përmbi gur!
3.
Që tërë armënames i jep njohje, nam e lavdi
dhe t’ja tregoj brezave të rinj me shpirt e drejtësi
që t’ja ndriçojë madheshtinë e dikurshme përsëri,
dhe në është i paparë e të kohës mjergula fshehurazi.
4.
unë do t’jua tregoj rrugën nga të kalojnë me shpirt
papyetur për furtuna të egra që shfryjnë ashpërsisht ,
përmbi këtë tokë të bekuar prej Zotit dhembsurisht,
dhuruar grabovarëve të mbijetojnë në dashurinë e tij.
5.
Siç jam i gjunjëzuar përmbi këtë shenjë të stërlashtë,
më vijnë në mendje si të gjalla sesi nisa jetën këtu:
Përmes gjëmimesh, vetëtimash bërtisja ashpërsishtë,
nësa unë duke u çapitur tok me fëmijët paditur se ku.
6.
Kështu hipur mushkave zbukuruar me sazma të leshta,
pandalur gjëkundi ditë-natë e pagjetur më të mirin vend,
ku skalitur dashurisht të ngrinim shtëpitë gurëbardha,
me shpresën të siguronim mbijetesën për të nesërmen…
7.
Pastaj duke u menduar zbrita poshtë në nisje
mbijetesës së të parëve të grabovarëve të mi,
që me gojën e stërtëparët na kanë lënë ca adete,
që ne jau kemi mbajtur me besë e vendosmëri …
8.
Nga thelësisia e kohërave u lindëm njëri pas tjetërit,
këtu mes maleve të lartë me kokën gjer në qiell,
ku unë u rrita paditur nga erdha, ç’jam e ç’ do të jem,
rrufetë si gjarpërinj të kuq çanin mugëtirën e reve,
9.
e ndërsa ecja nëpër pyje pishash dhe ahishtesh,
përpiqesha me vullnet netëve nëpër errësirat,
të ndërtonim rrugë, shtëpi, drëstila, mullinj, sharra
dhe këto ura madhështore shenja të kulturës qytetare.
10.
Por edhe pse ishim të rrethuar nga shqiptarët e mirë,
që gjithmonë kishim marrë e dhënë me ta ndihmë,
gjersa lilëzimi i qyteteve u rënuan, u shkrumb tërësisht
nga derbederët ziliqarë na përzunë egërsisht.
11.
Vetëm ne ta njohim udhëtimin e ashpër të mbijetesës,
soi ynë me rënjë arumune të thella dhe të forta,
që s’ka qënë edhe kaq e lehtë që nga fillimi i jetës,
stërrahur që nga thellësi e kohës ashpër nga furtuna…
12.
që atëhere nga s’brodha me dhembje, dëshpërim,
herë shkarazi dhe herë me këmbët e mia të dobëta,
i etur nga mungesa e të ngrënit e i zhytur varfëri,
i vetmuar, i hidhëruar, pa rrugëdalje e sa munda thira:
13.
“O ju male tanë të lartë me majat gjer në qiell,
më tregoni ç’isha, ç’jam e ç’do të jem në ardhmëri,
shpejtë se s’po më durohet, pa forcë përtokë bije,
duke lënë sojin tim pa fildanë të rinj, pa trimëri!…
14.
Tregomëni ç’të bëj, nga të shkoj që të shpëtoj nga ferri i zi,
që po më zhyt të tërin në lengje të papara të pocaqisura
dhe tërhiqem nëpër to si krimb i fshehur nëpër degë pishe,
në fund të jetës i pagroposur, i haruar. i heshtur, memec!…
15.
Tregomëni, se po më soset energjia ime me shpejtësi,
po mbetem pa rrugëdalje, i shtrirë, përtoke i zalisur,
si qorr po çapitem nga këmbët të më shpijen kuturu,
më përplasin ngado pa gjetur asgjëkundi drejtësi!…
16.
Unë ju betohem, më tregoni se për nga të nisem me besë,
mos më lini mëdyshazi se dhimbjet më duan shpëtim,
duke gjezdisur nëpër lëndina e pyll më pyll me shpresë,
gjersa të gjeja vendin e bukur që imagjinoja në ëndrrim,
17.
ku të mbillja i pafriksuar soji im të rritet në gëzim
dhe prandaj vrapova të arrija tok me familjen time i pari,
duke ngritur ngadalë shtëpitë, rrugët me mbarësi,
gjersa e ndërtuam në mes malesh të lartë qytetin
18.
e Grabovës që armënames i dha kaq shumë lavdi,
si Voskopoja madhështore shpërndante ngado dituri,
në atë kohë të zezë kur viset tona ishin pushtuar
nga Perandoria Otomane si popull i robëruar.
19.
kështu humba shumë kohë i zhytur në këto pandehma
gjersa zuri nën gji te më stërrihte më me forcë zemra
dhe siç ishja i shtrirë u ngrita më këmbë përsëri,
u nisa për nga shpresoja që ta gjeja rrugëdaljen rishtazi,
20.
por s’mund t’jau tregoj nga që s’i gjej dot fjalët e sakta,
vojtjeve të uryera i mbijetova nëpër rrugë të pashkelura,
duke shkelur mbi gurzit majëmprehtë si gjembaçë
dhe ç’hoqa, i ngrati unë, duke ecur pyjeve me pisha!
21.
Por unë me gjithë këto pësime të patreguara eca pakthim,
nga llahtara e bubullimave dhe shkreptimave të zjarrta,
që çanin qiellin si nepërka të skuqura tërë egërsim,
ndërsa unë duke u dridhur ecja veç ecja gjersa e gjeta:
22.
Këtu në mallet e lartë vendin e ëndërruar dikur me lot,
që e ndahej trishazi nga tri lumenj shushuritës paandalim
e pranë ndërtuam me gurë të bardhë shtëpitë me gëzim,
mbuluar me ploça sidhe harkoret ura më këmë edhe sot.
23.
Edhe pse tek ne s’u ideja a pasjes së shtetit të pavarur,
këtë mangësi e arritëm tok me vëllezërit shqiptarë
dhe për pak kohë mundëm të kemi shkolla rumanisht,
me të nisur të Luftës së Dytë botërore u mbyllën përsëri.
24.
Pas saj rramë në thelësi harrimit e të heshtjes të thellë,
se shteti komunist s’ju njohu e arumunëve të Shqipërisë,
të drejtat e shkollimit që i kishim para Luftës së Dytë
gjer në ardhjen e demokracisë e mësuam përsëri!…

U nis në Tiranë, më 25.05.2008
dhe përfundua në Tiranë, më 28.03.2015
nga L. Thano

Grabova di remenje

wordpress.com/post/milibutka.

DËSHPËRIMI I VAJZËS – Poezi nga Luiza Vokopola.

Është një aspekt i vogël i jetës reale të vajzës, e cila vuajti
luftën e klasave, është një tragjedi si mijra tragjedi të këtij
populli nën diktaturë.

Kjo lloj jete që ishte jo vetëm e vështirë
por shihej me sy të shtrëmbër nga shoqëria, e cila ishte e
molepsur me dogmën e komunizmit, pastaj ishte frika në shumë njerës që nuk i afroheshin dot, nuk i flisnin dot, pranonin padrejtësitë në heshtje. Përveç anës ekonomike të jetesës nën nivelin
e shoqërisë të atëhershme tek njerzit që e vuanin krijoheshin hone,
hone të thella në shpirtin e tyre që kanë lënë gjurmë të pashlyera
Ata që qenë të rinj dikur, sot janë në moshë pensioni, një pjesë e
tyre s’janë më në këtë jetë, të tjerët janë në moshë të kaluar të paarsimuar se nuk i është dhenë mundësia nga kjo diktaturëpër t’u shkolluar dhe pak shkrime ka për jetën në internim ose dhe dëbim më shumë ka heshtje, një heshtje për të harruar, por që vërtetë po krijon harrese.

DËSHPËRIMI I VAJZËS
(Për vajzën e xhaxhait Bardhën)

Kishje vetëm pesëmbëdhjetë vite
ndërpreve shkollën,me prindërit ike
në fshat ju dërguan për të jetuar
për qytetin ju ishit të pa dëshiruar.

Akoma pa u rritur ti pe ferrin në jetë
mosha e rinisë të erdhi, por atë s’e pe
mizorisht jeta u thërmua në mijra,
por thërrimet quhen mbeturina.

Nuk e njihje urrejtjen, por e vuajte ti
në punë ishje me ta, por vuaje vetminë
puna e rëndë për burra, të vodhi rininë
për ta“ mjet pune“, s’meritoje mëshirë.

Nata e pushtetëshme mbulonte gjithësinë
vajza dhe nëna vraponin grurë për të shirë
hëna magji plotë ndriçonte rrugën e tyre
nuk nguronte t’i ndihmonte këto martire.

Vajzën ledhatonte gjumin ja hiqte pak
moshataret e saj bënin gjumin e parë
përse kjo vajzë e re ende pa u rritur
s‘buzëqeshte më, e qeshura diku kish ikur.

Fati dhe jeta s’ish me ty moj vajzë,
natyra të dha shëndetin t’u bëje ballë
babai i helmuar u nda shpejt nga kjo jetë
iku një dashuri shpirti mbeti i shkretë.

Vajza u mbyll me vetminë e trishtuar
nëna s’ja hapte dot shpirtin e dërmuar
fjalë s’kishte, në shpirt i përcillte
sa i gjërë ky shpirt, mbante dhe priste.

A do të ikin një ditë hijet brënda saj
pse kaq errësirë ai shpirt mban?
ishe tepër e re për barrën që jeta të dha
ajo e ndrydhi e theu atë zemër të bardhë.

Mund të dalësh nga ky ferr ndonjë ditë
por nga ferri i shpirtit do çlirohesh ti?
thonë se koha shëron plagë në shpirt
shpreso vajzë, mund të ngjasë dhe mrekulli.

Luiza Vokopola

Luiza Vokopola

Piramidat Egjiptiane – Etimologji.

aleksanderhasanas

Piramidat Egjiptiane
Etimologji

Nga Mili Butka

Piramidat janë ndërtesat më të lashta dhe sigurisht objekte të cilat ruajnë informacione të rëndësishme dhe të vlefshme qysh prej kohës parahistorike, ato janë strukturat më të mëdha monumentale në planet të njohur për gjithë njerëzimin, legjenda të shumta egjiptiane thurur ndër shekuj dhe ne ende dimë fare pak për to ndërtimin, funksionin, qëllimin e tye, etj.

Një prej tyre është kuptimi i fjalës “piramid”.▲. pra kuptimi i  fjalës “Piramida” është një pyetje dhe një diskutim i gjatë i kryer nga shumë studiues të ndryshëm dhe egjiptologë  duke pranuar se origjina dhe kuptimi fjalës “Piramida” është e panjohur..

Burimet e fjalës për termin “Piramida” thuhet se është një fjalë nga Greqia e lashtë πύραμίς apo πύραμίδες në numrin shumës dhe që do të thotë “Zjarr në mes”

Si duket grekët e rrokëzojnë fjalën: “Pir + mid = Zjarr në mes” përshtatur në gjuhën e tyre πύραμίς  dhe historia mbaron me kaq.

Por nga vëzhgimet e të dhënave më të lashta egjiptiane kemi krijimin e tokës e cila u formua si një grumbull gurësh në rritje nga masa e holluar me ujë. Kështu fjala e lashtë egjiptiane MR lidhet me një grumbull gurësh dhe simbolikisht përfaqëson një piramidë, pra egjiptianët e lashtë kanë përcaktuar bashkëtingëlloret MR për të përfaqësuar fjalën “Piramidë”

Ndërkohë fjala e lashtë egjiptiane për piramidat “Mer” do të thotë edhe “zoti”, në Egjiptin e sotëm çdo piramidë ka emrin e vet. Në arabisht fjala për piramidë është هرم,  e cila shqiptohet “ʰaram” e që do të thotë thotë “I madh i aritur ose madhësi”. Interpretimi i parë i shkruar i fjalës “Piramida” në Evropë ka qenë në vitin1555

Gjithësesi forma e piramidës është pranuar se mund të përfaqësojë zbritjen e rrezeve të diellit, ndaj shumica e piramidave ishin të lëmuara me gurë gëlqerorë të bardhë, dhe jo  rastësisht shumica e tyre janë të emërtuara me simbole që i referoheshin ndriçimit diellor pothuajse në të gjitha rastet, pra forma e përsorur piramidale u adoptua nga ndërtuesit e lashtë egjiptianë pikërisht sepse, veç kultit të faraonit, aty praktikohej edhe ai i Diellit.

Egjiptologu Mark Lehner ka deklaruar se në kohën e lashtë Khemitiane për piramidën ishte diçka që ai e quan “MR. -≎- Pyramid”, Lehner bazohet në përkthimin e tij prej simbolit; [-≎- =z] ‘Z’ si “Vendi i Ngjitjes” dhe se dy bashtingëlloret MR, shkruhen si “Mer” dhe zakonisht përkthehet si i/e dashur, si në Meriamen (dashuri Amen,) ose Meritaten (Atin e dashur).

Në përqasjen me traditën vendase, në përdorim interpretohen si “Shtëpia e Natyrës, Shtëpia e Energjisë” dhe Tempulli ishte Për-Ba (Shtëpia e shpirtit) dhe varri ishte Per-Ka (shtëpisë së projeksionit fizik) sipas traditës vendase kjo në mënyrë që shpirti Ka prej trupit Ba të shkeputej dhe të ngjitej la – lart në qiell nën ndriçimin e rrezeve “Ra”.

Pra Piramidat në fillesën e tyre para se grekët dhe greqishtja të kishin lindur në këtë tokë, mbi këtë Dhe quheshin:  MER + Z – e pas kësaj i drejtohemi gjuhës së lashtë shqipe, ç’kuptim mer kjo fjalë e lashtë egjiptiane për piramidat.

Në kuptimin më të parë  kemi të bëjmë me foljen e gjuhës shqipe “mar” mer, merte etj, por ajo që i ka lodhur egjiptologët dhe studiuesë të tjerë është pikërisht simboli ‘Z’ e cila në fakt buron prej shkronjës; ‘✘’ dhe shkronja ‘Z’ në gjuhën shqipe lexohet dhe shqiptohet vazhdimisht: Z = zë.

Lexuam gjithashtu se Piramidat ishin dhe simbol edhe i rrezeve diellore pra vendi nga ku  marim Zë = Jetë dritë; Xë (xixë) njëjtë si tek fjala shqipe: Zëmer – zemra , organi trupor i njeriut atu ku marim energji “Zë” pa Zemer ska jetë.

Sigurisht mbi këtë fjalë “Mer” kemi dhe emërtimin Piramidë, duke ju referuar tashmë fjalës greke “Pir” që do të thotë i nxehtë-temp/eraturë (tempo) dhe jo zjarr në kuptim të parë, pra kemi: Pi/Ra, mbi re, mbitë sipër la-lart, perëndia Ra rrezet e atit Diell prej të cilave kemi burimin e fjalës Di/të dhe dritë, njëjtë si tek gjuha greke: Mer; iméra = Ditë (ημέρα), veç kësaj tek gjuha greke gjejmë serish fjalën: πήρε, píre = mer, e mori, ndaj tek gjuha latine gjejmë “e morte – e mori, iku u largua vdiq”

Ky ishte një nga funksionet e piramidave vendi ku krijohej mundësia e pavdekësisë së faraonëve, vendi i ngjitjes se shpirtrave të tyre tek perëndia Ra, Tempulli aty ku trupi Ba “Mer zë” – dritë – Energji – Jetë, zë, za, Zoi. (Ζωή)

Ndërkohë sjellim edhe dy shembuj të tjerë ku tregojnë se folja shqipe “Mar” Mer, buron prej fjalës Ar- reze drite; i/e bardhë dhe kemi: Mermer krejt i bardhë, Marmara në greqisht si dhe në shqip: mar/amë – napë e bardhë që mbajnë, amat-mëmat tona mbështjellë në kokë, kështu dhe gjithë fjalët e tjera në gjuhën shqipe që kanë për rrënjë fjalën “marr – merr” kanë po këtë kuptim ose simbol i rrezeve të arta diellore – Ar. [arsye, arsej, arsim = ndriçim], etj.

Nga fjalori i shqipes kemi:

MERKUR m. kim.  Metal i lëngët në temperaturë të zakonshme, me ngjyrë të bardhë si të argjendit dhe me shkëlqim të fortë, që përdoret në mjekësi, në industri etj.; zhivë (simboli Hg). Oksidi i merkurit. Kripërat e merkurit. Llambë me merkur.

Në gjuhën e vjetër egjiptiane këmbët, gjymtyrë mbirë mi trupin amë quhen “Pire” njëjtë kjo si; piramidat “mbirë mbi dhe” – grumbull, tuma, tempull, tej mbi la lart në qiell.

Vet fjala këmbë “ambi” nga proto – shqipja sërish ka po të njëjtin kuptim: Ambi – diçka e mbirë sipër një trupi çfardo, ashtu si fjala e lashtë “scambi” ky është një tjetër sinonim i fjalës “piramide” baraz të mbira mbi/të = piramidë, apo të mbira mbi/dhe = piramidhe, njëjtë si emri “qeramidhe = Dhe i pjekur i skuqur xèr + dhe = xeramidhe, qyramidhe” [xerasia-qershi e kuqe] etj.

Duke ditur tashmë se piramidat ishin edhe simbol i rrezeve të nxehta të shëndritëshme aty ku grumbulloheshin rrezat e diellit  pi/R, në një pikë të vetmë njëjtë si tek panelet diellore sot, ato grumbullonin energji dhe shpërndanin nxehtësi – pir = pireto dhe tempi – temperature, ky një funksion tjetër i piramidave për të përciellë ngrohtësi në tokën terr të ftohtë, tek gjuha greke gjejmë jo rastësisht fjalën Pirg = grup, grummbull mbi një pikë; x-ë boshe gjithë dritë ashtu si hapësirat midis dhëmbëve të pirunit  “pir a mi të” pra dritë midis tyre, në të ç’ara-t mes dhëmbëzave të piroit-pirun – pirua.

Pirro, emri i mbretit ilir të E/pirrit të sipërm, ka po këtë kuptim i mbirë i zotit Ra – bir, i mbiri i tij – burrë. [Pra Pi/rro do të thotë bir i zotit, (ipe – shqiponjë)].

Në botë ka rreth disa male të quajtur Mer, Meru, një prej tyre mali i shenjtë Meru në Indi etimologjia e të cilit na shpije sërish tek e njëjta pike, tek i njëjti kuptim; baraz Dritë  ose i/e bardhë – mal i zotit – atit Diell. (olimp ⇔mbi la ⇔lambi = dritë)

Etimologji Mer-u

A murale përshkruar Mat Meru, në Wat Sakhet, Bangkok, Thailand  Mount Meru është një mal i shenjtë me pesë majat [1] në hindu, Jain dhe kozmologji budist dhe është konsideruar të jetë qendra e të gjitha universeve fizike, metafizike dhe shpirtërore. [2]

Meru (Sanskrit: मेरु), i quajtur gjithashtu මහා මේරු පර්වතය Sumeru (Sanskrit) ose Sineru (Pali) (Tibetan: ཪི་ རྒྱལ་པོ་ རི་ རབ་), të cilat mund të shtohen edhe SU- sanksionuese prefiksin, duke rezultuar në që do të thotë “Meru shkëlqyer” ose “Meru mrekullueshme”.

Përfundimisht fjala “Piramidë shumëdimesionale, në konceptin e saj praktik funksonal, mitik e vizional, do të thotë objekt, grumbull i/e mbirë pirg mbi Dhe, vend i prehjes trupit “Ba” i ngjitjes la mbi Ra i shpirtit “Ka”, aty ku ai Mer – Za = dritë Jetë e përtejme; Paraisë-parajsë, e kurrësesi “Zjarr në mes”– sipas gjuhës greke, aty nuk ka zjarr por dritë në çdo orë të ditës madje, – kjo është piramida e cila qysh në fillesë flet qartë shqip.

Diçka krejt specifike na vjen këtë herë edhe prej gjuhës më të largët asaj kineze, mbi emërtimin Piramidë, aty ku piramidat janë nga më të lashtat dhe në një numër mbi 100 të tilla në provincën Shan Xi, në të ashtuquajturën \”zonë e ndaluar\” janë zbuluar mbi 100 piramida gjigante, nga të cilat më e madhja quhet po kështu “Piramida e Bardhë”, e cila është dyfish më e lartë se ajo e Keopsit në Egjipt, kjo piramidë është 350 metra e lartë.

Tek gjuha kineze piramida nëpërmjet simboleve të saj quhet; zi Jin ‘ta (jīnzìtǎ) –  heroglifi më i përdorur është; 金- Jin = Ar dhe Zi – një shenjë, hieroglif, symbol i shkruar: 字 dhe heroglifi i tretë kemi; 塔-Ta = një kullë.

Hieroglifi = Zi shpjegon kuptimin e Jīn. Kjo është shumë e rëndësishme për shkak se hieroglif Jīn ka një formë të trekëndëshit në krye () dhe shpjegon se “Piramida” në gjuhën  kineze është “një hieroglif e cila duket si një kullë prej ari“.

Si mendoni edhe këtu kemi një rastësi? Pra fiks ashtu si tek gjuha e lashtë egjiptiane, e njëjtë edhe  në të lashtën gjuhën kineze na shfaqet sërish simboli: ‘Z’ + “kullë (AT) + Ar  = Piramidë.

– jīn =Ar, i/e artë = Piramidë

– zì = fjalë (zë)

– tǎ = Kullë – At.

金字塔 = (kullë At e artë) Piramidë

Kuptimi i dytë i “piramidës” në Kinë është Jiao zhui, përkthim i fjalëpërfjalshëm është “një bri për shpimin terren” keto piramidat kineze ne krye kishin mekanizma të mëdha për prodhimin e energjisë nga drita e diellit dhe të universit.

Mili Butka
#Aleksander Hasanas# 
Korçë më 26 Mars 2017.

Referenca:

Oxford Dictionary of English, 2001.
http://www.ancientegypt.co.uk
Online Etymology Dictionary http://www.etymonline.com
www.en.wiktionary.org
http://www.kaa-umati.co.uk/pyramid_decoded%20part%202.htm
en.wikipedia.org/wiki/Egyptian_pyramids

Kujtim me nxenesit e shkolles Albalife / 2015 – New York

Mirgjin Frasheri 3..
Nje kujtim i paharuar midis nxenesve te Shkolles Alba life per 7 marsin 2015 N .Y festen e mesuesit
Kam kenaqesi per te shkruar
Qe per 7 marsin e kaluar
Shkolla shqipe Alba Life
Ne koncert me kishte ftuar
Ish koncert i mrekulluar
Qe me la te befasuar
Ish perte pasur ziline
Gjithe talentin stafi shkrine
Gjuhes tone aq te embel
I cpalosen gjithe historine
Me Naimin me Sevastine
Me Naunin Pandeli Sotire
Negovane Petroni Nine
Qe per gjuhe tone shqipe
Qe te dy u bene martire
Bukur nxenesi kane recitur
Rilindasit e gjuhes shqipe
Te gjithe me radhe kujtuar
Me nje shqipe te kulluar
Ish nje zot qe i kish bekuar
Nje engjel qe i kish mesuar
Amaneti i gjithe martireve
Me cdo kusht desh plotesuar
Qe gjuha shqipe aq e vlere
Dhe ne qender te Amerikes
Duhej shkruar duhej mesuar
Kurse gjuha shqipe e mesuar
Asnjehere s’duhej harrua
prane flamurit Kuq e Zi
Simbol i popullit shqiptar
Nxenesit ndjeheshin krenar
Kur kendonin Himnin tone KOMBETAR
Femije lindur ne Amerike
Flisnin shqip bukur e mire
Keendonin me perkushtim
Kengen Atdheu im>>
Sa bukur kercenin valle
Sikur te ishin sorkadhe
Zene gjithe dore per dore
Porsi gura jone popullore
Ishte nje dite e bukur fare
Si prane nje sofre te madhe
Shume mikpritese dhe bujare
Mesues nxenes e te ftuar
Nga gjithe trevat shqipetare
Koncerti sa pat mbaruar
I pershendeta dhe urruar
Tufe lule me kane dhuruar
I shin tufe me karafile
Ato lule te shkolles Alba Life
Kishin aromen e Gjuhes Shqipe

Mirgjin Frasheri
24.02.2016 ·

 

Pse Kosova nuk ka arrestu asnjë kriminel lufte!

Pse Kosova nuk ka arrestu asnjë  kriminel lufte!

Problemi filloi nga qershori 1999, e që   realisht vendosja e  Misioneve  të huaja të përkohshme, tashmë botërisht  janë  cilësu me shumë  mangësi, e që  të tillat  misione  vendosen  zakonisht  në vende ku nuk ka shtet-ligj, pra veçmas në vendet  e Afrikës!  Realisht  barazimi i vendit tonë, me  vendet  afrikane është  absurditet që s’do duhej  pranuar! Kjo nuk ndodhi në  Kroaci!

Pjesën më të  madhe të  fajit ka  faktori politik vendor, i cili ishte  polarizu maksimalisht, sa që mund të  eskalonte  në  luftë  vëllavrasëse( luftë  civile për pushtet!)! Kjo gjeneroi pastaj  vargonjët  e problemeve të më vonshme!

Nga  ana tjetër  Sistemi i Drejtësisë në Kosovë,  i trashëguar nga  Serbia, ishte i mbushur vetëm  me gjyqtarë, prokurorë, zyrtarë të tjerë të  gjithë  besnik të  regjimit  të Millosheviqit( sepse kundërshtarët ishin pushu nga  puna!)! Këta u treguan  shumë fleksibël, sa që menjëherë u  bënë  Shqipëtarët më  ekstremist, duke  tentu që t’i pëlqejnë  Shqiptarve, që të  mund të  vazhdojnë  punën  duke i’u përshtatur rendit të ri- Kosovës së Lirë! Nga kjo deri në  vjeshtë të  2001,  u inicuan raste penale të numërta! Mirëpo situata politike, që Serbia arriti të luaj  para botës,  duke   mediatizu kinse  shpërngulje dhe  dhunë masive  kundër serbëve lokal( siç i quanin), por edhe ringritjes së Rusisë, e faktorë të tjerë më periferik, bëri që  faktori  ndërkombtar  i vendosur  si mision i  OKB-së( UNMIK) në  Kosovë, të   suspendonte  këto kompetenca!

Derisa Faktori politik Shqiptar, i  angazhuar sidomos në luftën  për marrje të pushtetit, prodhoi luftë  të flliqur brenda  Shqiptare, duke  akuzu vëllau-vëllanë për krime lufte, vrasje politike, krim të organizuar etj( jo që ca prej  tyre  nuk ndodhën!), apo edhe  të  angazhuar ca edhe për ndarjen  e “plaçkës së luftës”, harruan  ngritjen  e shtetit  të  Kosovës!

Kosova nuk pësoi vetëm në këtë  aspekt, por edhe në këtë  rast  u shkaktu  ndarja faktike a latente  e  Mitrovicës, zbehja e mbështetjes ndërkombtare të Kosovës, por jo pak  edhe disa  parti politike të Kosovës, ndikuan-shantazhuan  në  përfundimin e  Luftrave për Çlirim të Luginës së Preshevës( UÇPMB-së) dhe UÇK-së në Iliridë-Maqedoni!

Nga 2001, deri më sot, nën administrimin e misioneve të huaja, si UNMIK dhe EULEX, ku mes tyre rregullisht  janë  shqu dy pole: Poli miqësor për Shqiptarët dhe  ai  armiqësor! Poli miqësor i udhëhequr nga  SHBA dhe  vendet  mike nga BE, ndërsa poli armiqësor i udhëhequr nga  Rusia dhe vendet nën ndikimin  e  saj! Shkaktuan disa qindra burgosje politike  në  Kosovë, të  ish  ushtarve  Shqiptar, mes tyre  disa dhjetra të vdekur në  burgje e Kosovës! Derisa  kriminelët  e vërtetë  të  krimeve të  luftës, lëviznin  anë e  mbanë  Kosovës pa asnjë  problem, madje edhe kur  arrestoheshin edhe për akte tjera kriminale ordinere, ata liroheshin! Pos saj drejtësia politike selektive, ku Shqipëtarët dënohen  për krime  lufte edhe  për  një sjellje të  keqe në luftë, kurse  serbët  as për   vrasje e  masakra nuk dënohen! Apo një  luftëtar  Shqiptar  dënohet për një krim lufte me dënim  mbi 20 vite, kurse  një  serb për 10 vrasje( krime lufte), dënohet  me më pak se 10 vjet  burg( edhe atë  rast i rrallë-pasiqë shumica nuk dënohen)!

Mos të  flasim më për  angazhimin  e Serbisë, përmes institucioneve  ndërkombtare, sidomos  Interpol dhe Europol! Por edhe vetë  shteti serb, disa qindra ish luftëtar  Shqiptar i arrestoi, burgosi gjoja për  krime  lufte! Madje jo pak prej tyre edhe  për vepra penale politike( që s’kanë fare lidhje  me  krimet  e luftës)-pra praktikën e  njejtë  të  regjimit të Millosheviqit!

Luftëtarët  Shqiptar, të ikur si refugjat nga  vendlindjet  e tyre, sidomos nga  Lugina e Preshevës, por edhe nga  Ilirida, duke shpresu të strehohen në  Kosovë, nga fraksionet politiko-kriminale(mafioze) të misioneve si UNMIK dhe EULEX, u akuzuan, burgosën dhe vuajtën dënime politike në  burgjet  e Kosovës, madje ca edhe u ekstraduan sidomos në  Maqedoni!

Nga viti 2001 deri më 2017, institucionet  e drejtësisë së Kosovës, kanë  vendnumru! Kjo  formë  e jetës shtetrore deri më sot, ka humb shpresat  e qytetarve, gjë që  bëri edhe  jo pak të  iknin nga  Kosova, madje edhe në  rrugë ilegale të  rrezikshme!

Çfarë presin  qytetarët nga drejtësia- Asgjë! A do ketë  drejtësi!?  Jo e them me  siguri edhe për së paku disa vite!

Deri në qershor 2016,  misioni  i EULEX-it, kishte   kompetenca ekskluzive mbi sistemin e drejtësisë në Kosovë, pas kësaj  mbetet kompetencë e  vendorve! Mirëpo as kjo nuk premton asgjë! E tërë kjo periudhë,  prej 2001-2016,  fraksioni politiko-kriminal( mafioz) i UNMIK-ut dhe EULEX-it, nuk  bëri asgjë për  ndjekjen e  kriminelve të  luftës, sepse arsyetohej që :”ruante paqen dhe stabilitetin!”  Madje edhe në të  ardhmen, po për këto arsye, do pengohen edhe  institucionet  vendore që të  ndjekin kryesit e krimeve të luftës, që janë të  nacionalitetit  serb!

Derisa në  vazhdimsi, vetëm rastet kur arrestohen firgura politike  të partive politike të Kosovës, që këto 10 vite nuk ishin të pakta, bëhen mediatike dhe  ngritet si çështje, sapo të mbaroj rasti, mbaron e tëra! Ndërsa kur arrestohen luftëtarët  Shqiptar, që s’janë funksionar  partish politike,  kalon plotësisht në  heshtje, askush  nga  zyrtarët  shtetror e as institucionet  nuk  lëvizin fare! Kjo dukuri ndodhë vetëm në Kosovë, nuk e  ke as në  Kroaci, Serbi e as në  Bosnje! Qartazi i’u pëlqen edhe  disa politikanve të Kosovës, që të  ekzistojnë këso  lista, që  të  ndjehen se janë  mbiqytetarë, që kur të  lëvizin në  shtetet tjera paraparkisht të lajmërojnë shtetin  që do vizitohet ( simptoma e robit!).

Derisa drejtësia këmbehet  më monedhën  politike “të ruajtjes së paqes dhe stabilitetit në  Kosovë dhe Ballkan!”, është  utopike të pritet  që do ketë drejtësi!

Me keqardhje për viktimat dhe familjet  e viktimave të krimeve të luftës, që kanë  pritur mbi 15 vite për të marr drejtësi, kështu edhe për disa vite në mos edhe së paku 10 vite, s’duhet të pritet  asgjë-fatkeqësisht!

Drejtësia e vonuar, drejtësi e mohuar!

Më: 08.01.2017

Skender Jashari  i burgosur politik nga  EULEX, për   rastet  e sulmeve kundër policisë dhe xhandarmërisë  së Serbisë në  Dobrosin komuna e Bujanocit.

Mbaroi master drejtimi juridiko-penal dhe studime joformale ushtarake.

Mathieu Aref: Elementi “pellazg”, dhe elementi binjak “etrusk” formuan dy qytetetërime më të rëndësishme evropiane: qytetërimin grek dhe romak

Mathieu Aref: Elementi “pellazg”, dhe elementi binjak “etrusk” formuan dy qytetetërime më të rëndësishme evropiane: qytetërimin grek dhe romak

Ky qëndrim pellazg dhe degëzimi i tij shqiptarë nuk ka qenë vlerësuar sa duhet apo ka qenë krejt i fshehur në të gjitha studimet parahalene, qofshin historike, arkeologjike, antropologjike apo gjuhësore.

0
Shpërndaje në Facebook
Tweet në Twitter

Pellazgët, para se të vendoseshin në zonën ballkano-danubiane dhe para se të zbrisnin më poshtë në Gadishullin e Europës Juglindore (dhe në Kretë, në ishujt e Egjeut), ose në Azinë Minore, rreth 7 mijë deri 6 mijë vjet para Erës sonë (epoka e Neolitit), kanë qenë një popull «nomad» (endacak), i cili ka jetuar nëpër vendstrehime natyrore (shpella, guva, kaverna nga ku… pastaj rrjedh emri “pellazg”, njerëzit e “shpellave” apo shpellarë). Në ato Kohë nuk kishte as shtet as kufi. Ky popull shtegtar e ka shkelur gjithë Europën, prej Atlantikut deri në Detin e Zi, dhe madje në Detin Kaspien. Prandaj, në mënyrë të pashmangshme, kanë lënë gjurmë të kulturës dhe të gjuhës së tyre ngado që kanë vajtur.

Në kohën paleolitike kanë ekzistuar disa grupe etnike në Europë : Neandertalët, Kromanjonët, Homo-Sapienët dhe përfundimisht Homo-Sapienë-Sapienët. Me këtë rast do të shtoja këtë neologjizëm personal “Homo Pelasgus” për Europën.
Duhet shënuar që njeriu modern, i sotmi, ka afërsisht 40 mijë vite që doli në Europë, por 100 mijë vite doli në Azinë e mesme dhe 200 mijë vite doli nga Afrika ; “humanoidët” e parë i kemi ndërmjet 7 dhe 4 milionë vite në Afrikën Lindore / Rift dhe krahina e Sudanit.

Pra nuk janë epokat e nomadizmit, kur etnia pellazge është siguruar si civilizim dhe etni në mënyrë të plotë të fjalës, qysh prej kohës neolitike, rreth 7000 vite para erës sonë ; fillimi i agrikulturës, zbutja e disa kafshëve, ndërtimi i strehëve në tokë apo mbi ujë të liqeneve (pilotis), etj. Më vonë fillon shfrytëzimi i metaleve (ari, argjendi, bakri, bronzi, hekuri) dhe përfundimisht shpikja e të shkruarit (quhet fillimi i HISTORISË, sepse sipas gjithë shkencëtarët është “shkrimi” që e vërteton Historinë, jo simbolet, ideogramët, epigrafitë, hartat, e të tjerë).

Në anën tjetër, ato që shkruajnë e thonë se Pellazgët rrjedhin nga Azia e vogël, janë të gabuar krejtësisht dhe i shërbejnë përcaktimeve të atyre të cilët nuk duan që Shqiptarët të jenë autoktonët me të vjetër të Evropës. Para mijëra vite Pellazgët kanë lëvizur në këmbë në gjithë Europën, nga Atlantiku deri në Detin e Zi dhe madje deri në Detin Kaspien. Hititët dhe Sumerianët, sipas shumë parahistorianë, paleontologë apo historianë të Antikitetit të lashtë, mendojnë që ata kanë ardhur në Lindjen e Mesme nga “Ballkani”, d.m.th. ka shumë të ngjarë të ishin Pellazg (nuk kemi gjët të shkruar, kjo është vetëm një hipotezë që mund të nënkuptohet sipas disa shkrimeve të lashta apo moderne).

Sa për “racën e bardhë”, që thuhet nga disa se rrjedh nga Kaukazi, nuk ka bazë shkencore dhe nuk kemi as një provë. Ky është një koncept arbitrarë (një farë konvencioni/marrëveshje), i përdorur sidomos në fushat antropometrike/antropologjike (që i përket veçanërisht policisë për identifikimin e një njeriu), për të treguar ngjyrën e bardhë të një lëkure. Termi i saktë është “europoid” dhe jo kaukas.

Qysh prej njëzet e pesë shekujsh një kapak i plumbtë i ka zënë frymën historisë së popujve të parë, të cilët janë në zanafillën e të dy qytetërimeve evropiane më të shquara: qytetërimi grek (nëpërmjet Pellazgëve) dhe qytetërimi romak (nëpërmjet Etruskëve). Megjithatë, për sa i takon historisë parahelene, janë autorët modernë (në veçanti historianët, akeologët dhe gjuhëtarët) ata që kanë mbjellë konfuzionin, madje dhe dyshimin. Në të vërtetë është shpallur (pa asnjë provë) se Pellazgët përbëheshin nga popuj të ndryshëm : «emër gjenerik» dhe «popuj të zhdukur, pa lënë as gjurmën më të vogël». Kështu i kanë shpallur me ngulm shumica e historianëve që në shekullin XIX ! Për fat të keq ata nuk e kanë kuptuar se ishte fjala për një dhe vetëm për një popull, i cili kishte krijuar «fise» të panumërt (me «emra» shumë të ndryshëm, që flisnin -me dialekte të ndryshme- të njejtën gjuhë dhe kishin të njejtën kulturë, të njejtat tradita, të njejtën etni; është gjuha shqipe sot (fosile e gjallë), e cila «nxjerr të palarat në shesh». Pavarësisht mosekzistencës së një «gjurme të shkruar», a nuk ka tashmë një «gjurmë gojore», të qartë dhe të prekshme, e cila na jep mundësinë të zbulojmë gjuhën (falë Iliadës dhe Odiseas, poemat pellazge, të cilat rrjedhin nga një traditë gojore parahelene), që e flisnin Pellazgët, ky popull i madh «parahelen» ?

Çfarë gjurmësh të tjera mund të zbulojmë ?
Për të mos humbur fillin e mendimeve, do të rinis thelbin e punimeve të mia, d.m.th. të gjithë elementët e saktë dhe bindës, të cilët ravijëzojnë vepërat e mia.

• Falë poemave epike (Iliada dhe Odisea), të përcjella nga Pellazgët (të cilësuar «hyjnorë» në Iliadë X/429), pushtuesëve të rinj helenë, sot dimë se çfarë gjuhe flisnin popujt autoktonë, të cilët banonin në «vendin që do të bëhej Greqi» (Herodoti I/56,58 – II/50,52 VIII/44). Kjo gjuhë e Perëndive («e ndryshme nga ajo e njerëzve» d.m.th e grekëve – cf. Iliada I/ 379 – 415) ashtu siç e cilësonte Homeri, gjuha e «Zeusit pellazg dhe dodonas» (Iliada XVI / 233, 234), është më se e gjallë: gjuha shqipe e sotme, e ruajtur pothuajse e paprekur, qysh prej mijëvjeçarësh, në malet e pamposhura të rajoneve shqipfolëse, vatra e të cilave është Shqipëria e sotme dhe trojat e saj shqipëfolëse. A nuk ka aty një lloj «fosile të gjallë», e cila na sjell provën se këta Pellazgë ishin pikërisht stërgjyshërit e Thrako-Ilirëve dhe të pasardhësve të tyre të fundit, Shqiptarët të sotmë ? Gjuha shqipe a nuk arrin të dekriptojë apo të deshifrojë shumicën e emrave të mitologjisë (e mbiquajtur greke) si dhe teonimet, eponimet, toponimet, oronimet dhe antroponimet të Iliadës/Odisesë dhe të një pjese të madhe të Europës dhe në veçanti të rajonit danubo-ballkano-egjeas ?

• Mbetjet arkeologjike megalitike apo ciklopike, të cilat gjenden jo vetëm në Ballkan, Egje apo në Azinë e Vogël, por edhe në Europën Perëndimore, fortifikimet e Mikenës, Argos, Tirintit apo Pilos dhe «pelargikoni» (muri i parë rrethues i Akropolit të Athinës) dhe mbetje të tjerë, a nuk janë vërtetuar nga arkeologjia ? Gjithsesi, asgjë «greke» nuk gjendet në të gjitha këto !

• Lineari B nuk është gjë tjetër veçse gjuha proto-joniane, d.m.th. «pellazgjishtja e lashtë», nga e cila rrjedh dialekti jonian dhe arkado-qipriot, paraardhëse të guhës greke. Qysh nga Chadwick dhe Ventris (dekriptuesit e linearit B) është besuar (ende besohet) se ky shkrim ka qenë greqishja e lashtë. Një gabim fatal, i cili na ka çoroditur dhe gjithashtu e ka çuar historiografinë dhe gjuhësinë në një qorrsokak të vërtetë. Çuditërisht, që nga gjysma e dytë e shekullit XX (1952), ky aspekt nuk është marrë në konsideratë nga autorë të shumtë modernë ; që nga momenti që u zyrtarizua Lineari B, si të ishte greqishtja e lashtë, stopohen të gjitha studimet dhe hulumtimet lidhur me këtë temë ! Duhët shënuar se Lineari B nuk është një shkrim që na sjell ndonjë informacion historik, socio-kulturorë apo letrarë, sepse shënonte vetëm transaksionet tregtare në regjistra kontabiliteti (shifërat dhe emrat e produkteve të ndryshme, shumica e të cilave ishin të huaj dmth me emra të huaj).

• Shkrimi i «diskut të Faistos», i zbuluar në Kretë (shekulli XII para Erës sonë), a nuk është një mbetje arkeologjike e asaj që ka mundur të ekzistojë qysh nga periudha e Pellazgëve ? Ky shkrim (që nuk është ende i deshifruar më saktësi) nuk është gjë tjetër veçse «pellazgjishtja e lashtë» ose, siç e pohon Jean Faucounau, është «proto-jonishtja» (Deshifrimi i diskut të Faistos – 1999). Çka është e njejta gjë !

• Herodoti (V, 58) dhe autorë të tjerë klasikë pohojnë se është Kadmosi Fenikasi (themeluesi i Tebës greke, në Beoti… Tebë, emër që përngjanë emrin kryeqytetit faraonik të Egjiptit !), i cili ka futur alfabetin (bashkëtingëllor) në Greqi dhe të cilit Grekët më pas i shtuan zanoret. Gjithsesi, ky alfabet është në zanafillë të debateve të shumta që ende sot diskutohën. Por Diodori i Siçilisë (V, 74 ; III, 67) pohon se alfabetin nuk e kishin shpikur Fenikasit, por se ata vetëm ia kishin përcjellë Grekëve. Ai e quan këtë alfabet “gërmat pellazge”. Disa autorë modernë i pohojnë këto thënie. Gustave Glotz, për shembull, le të kuptohet se ky alfabet do të jetë përcjellë nga Kreta në vendin e Kanaanit nga Filistinët. Fqinjt e tyrë Fenikasit e kanë sjell atë alfabet në Beoti kur Kadmosi pushtoj vendin e Pellazgëve. [Cf. Gustave Glotz, “Qytetërimi egjeas”, “La Renaissance du Livre”, Paris 1923, f. 437, 438 ; Richard Knight, “Një ese analitik mbi alfabetin grek”, J. Nichols për P. Elmsly, Londër 1791 ; Georgiev, Vladimir Ivanov, “Zanafilla minoane e alfabetit fenikas”, BN-8×242118-Biblioteka onomastike, BN-8×22123 (1950)]

• Para poemave epike të traditës gojore (të vetmët shkrime dhe të parat që kanë ekzistuar në Europë, të shkruar vetëm midis shekullit të gjashtë para erës sonë), nuk kemi asnjë gjurmë shkrimi koherent (në kuptimin e saktë të fjalës dmth “jo epigrafi”) të vertetë por kishte vetëm, “epigrafi” të ndryshëm (në gur, stela, potëri, lëkurë, etj).

• Megjithëse nuk gjendet asnjë gjurmë shkrimi historik shumë i lashtë (i eliminuar nga pushtuesit grekë ?), dihët që katër «shekuj» të mbiquajtur «të errët» (1200-800 para erës sonë), kanë ekzistuar. Përse pra kjo periudhë nuk na sjell treguesin më të vogël për ekzistencën e grekëve ? Kjo ndodh sepse me të vërtetë nuk ka pasur të tillë.

• Nëse grekët do të kishin patur stërgjyshër europianë (Gadishulli të Europës juglindore, Egje…), si u shfaqën ata si me magji, pa lidhje të drejtpërdrejta ose jo të drejtpërdrejta, pas katër shekujsh të mbetur krejt memece ? Si mundet që një popull që eshtë bërë aq prestigjjioz, mund të dilte nga «hiçi» ? Si mundet (pa asnjë provë) të nxirret se rrjedh nga ky hiç ? Përse nuk është menduar se ky popull nuk mund të rridhte nga Pellazgët (popull autokton dhe me fise të ndryshme), por mund të vinte nga diku tjetër ? Përse janë fshehur pohimet e atyrëve autorëve antikë, të cilët saktësojnë se Pellazgët, popull barbar (d.m.th jo greqisht-folës), ishin banorët e parë të Gadishullit të Europës Juglindore, Egjeut dhe të Azisë se Vogël, përpara mbërritjes së Grekëve, dhe sidomos ishin paraedhësit e Grekëve dhe jo stërgjyshërit e tyre? Pra, pushtuesit helenë nuk mund të ishin trashëgimtarë të një qyetërimi autokon dhe të mëparshëm në kohë ndaj qytetërimit të tyre !

• Shqipëria a nuk na zbulon mbetje arkeologjike paleolitike (shpella, vendbanime…), neolitike (fshatra buzë liqenit…), parahistorike dhe antike (tumuli, shpata, maska apo objekte të tjera të epokës së mbiquajtur mikene) ?

• Që nga Eratosteni (matematikan që ka jetuar në vitet 276-194 para erës sonë) kronologjia e historisë greke varej nga një ngjarje asnjëherë e sqaruar : Lufta e Trojës, ekzistenca dhe data e së cilës gjithmonë janë të debatueshme. Për fat të keq, e gjithë kronologjia e Greqisë, Egjeut dhe e Azisë së Vogël bazohet në këtë datë hipotetike të shekullit XII para erës sonë : 1193 – 1183. Më pas katër shekujt, të mbiquajtur “të errët” (për të cilët nuk dihet asgjë) e përkeqësojnë këtë hipotezë. Më në fund, që nga nxjerrja në skenë, në vitin 1905, të një ndarjeje prej tri pjesësh nga Evans (i cili ka jetuar në vitet 1851-1941), bazuar në të dhënat arkeologjike, historia e Greqisë u nda në faza, nga ajo që u quajt “Helladike” (e Lashtë, e Mesme dhe e Vonë, e nënndarë në I, II dhe III), çka rrezikon të të shtyjë në gabim, duke na bërë të besojmë se kjo ka lidhje apo mund të ketë lidhje me Grekët (për shkak të referimit të termit Helladë), ndërkohë që këta të fundit, pra Grekët, nuk janë dëshmuar në këto epoka të kahershme. Nisur nga kjo luftë hipotetike e Trojës, Tuqididi (i cili nuk e dinte datën e vendosur nga Eratosteni, meqë ky i fundit ka qenë rreth dy shekuj më pas) ka pohuar (pa asnjë provë) se 80 vjet pas luftës së Trojës Dorianët u shfaqën në Greqi. Asnjë autor tjetër antik, bashkëkohor i Tuqididit, asnjë tjetër përpara tij, me plot të drejtë, nuk e ka cituar këtë datë të shfaqjes së Dorianëve. Gjithsesi, ka ndodhur shumë më vonë që janë futur në llogari këta 80 vite, të cilët janë hequr automatikisht nga fundi i kësaj lufte d.m.th. 1183 – 80 = 1103 (e rrumbullakosur në vitin ~ 1100), datë e vendosur padrejtësisht nga Eratosteni. Disa kanë nxjerrë nga kjo se shfaqja e Dorianëve, e cilësuar si dyndjet doriane apo kthimi i Heraklidëve, ka ndodhur në këtë datë që e rigjejmë ende sot në manuale të ndryshme shkollore apo universitare. Kanë transformuar një “mit” dhe një legjendë në një “realitet” historik dhe këtu qëndron thelbi i problemit.

• Ekziston një shkëputje e konsiderueshme, si në planin arkeologjik ashtu dhe në atë shoqëror-kulturor, midis periudhës së luftës hipotetike të Trojës (1193-1183), që fillon periudha e quajtur “Epokat e errta”, deri në fillim të shekullit VIII, datë që duket të jetë ajo e lulëzimit të qytetërimit të vërtetë helen. Shtojmë se, në të vërtetë, për atë kohë nuk ekziston asnjë provë arkeologjike për ekzistencës e një lufte të Trojës. Kjo luftë, e mbiquajtur e Trojës, ka qenë ajo e pushtimit të vonshëm të Azisë së Vogël nga Helenët (Grekët) dhe në mënyrë të veçantë marrja e qytetit të lashtë të Trojës, të shpagëzuar dhe të bërë “Ilion” nga grekët, prej nga ka dalë emri “Iliadë”. A ka patur një lloj transpozicioni të një lufte parahelene të rrëfyer te “Zemërimi i Akilit” (emri i poemës së lashtë i traditës gojore “kthyër” në Iliadë), me një luftë “helene”, e cila të sjell ndër mend emrin “Iliada” që rrëfen pushtimin e qytetit të Ilionit në fillim të shekullit VII para Krishtit ? Kështu mund të shqyrtosh se 80 vitet e Tuqididit korrespondonin me një kronologji shumë më të vonë dhe se kjo luftë e Ilionit grek u zhvillua nga vitet 700 apo 680 para Krishtit (dhe jo në shekullin XII para erës sonë). Nga kjo kuptohet më mirë përse Homeri nuk i ka përmendur Dorianët dhe përse emri i tyre u përmend me ndonjë farë shpeshtie vetëm duke filluar nga Pindari (i cili jetoi në vitet ~ 510 ~ 438). Së fundmi, do të kuptohej më mirë përse emri “Helenë” nuk është dhënë në tërësinë e Grekëve nga Homeri dhe përse këta Helenë nuk folën për veten e tyre gjatë katër shekujve të mbiquajtur “të errët” (1200 – 800 para Krishtit). Kjo do të justifikonte edhe krijimin e një gjenealogjie të vonshme, duke nisur nga një Përmbytje, pra përmbytja e Deukalionit. Duke nisur prej aty filloi të shfaqej emri Helenë, pasardhës të Helenit, biri i Deukalionit, Noea grek. Të gjitha këtyre pikëpyetjeve teza ime provon t`i përgjigjet, të paktën të sjellë disa sqarime.

• Qytetërimi, i mbiquajtur miken, nuk ka ekzistuar kurrë me këtë emër që i është mveshur përgjithësisht. Është fjala për një neologjizëm, d.m.th. një emër modern i krijuar nga pseudo arkeologu Heinrich Schliemann në fund të shekullit XIX. Pasi, sipas mendimit të të gjithë autorëve paraklasikë dhe klasikë, i vetmi qytetërim që do të ketë ekzistuar përpara mbërritjes së Grekëve ka qenë qytetërimi i Pellazgëve. Nëse Schliemann do t`i kishte zbuluar thesaret e famshëm jashtë Mikenës, në Korint, për shembull, ndoshta do ta kishte quajtur “korintas” qytetërimin të lidhur ngushtë me rrënojat që do të kishte gjetur në atë qytet.

Arkeologët, deshifruesit ose zbuluesit modernë kanë kryer gërmime, kanë realizuar zbulime interesante dhe kanë vendosur të dekriptojnë epigrafe apo disa tekste arkaike greke, duke u bazuar vetëm në “të njohurën apo të pranuarën përgjithësisht“ d.m.th. grekët, gjuhën dhe kulturën e tyre për sa i takon hapësirës gjeografike të qytetërimit parahelen apo ajo e Romakëve dhe kulturës së tyre latine për sa i përket qytetërimit pararomak. E gjithë bota e dijetarëve, përveç disa përjashtimeve të pakta, nuk ka pasur parasysh, nga njëra anë elementin “pellazg”, dhe nga ana tjetër, elementin binjak “etrusk” dhe pjesëmarrjet e tyre reciproke apo rrjedhojat e tyre në formimin e dy qytetërimeve më të rëndësishme evropiane : qytetërimi grek dhe romak. Ky qëndrim pellazg dhe degëzimi i tij shqiptarë nuk ka qenë vlerësuar sa duhet apo ka qenë krejt i fshehur në të gjitha studimet parahalene, qofshin historike, arkeologjike, antropologjike apo gjuhësore. Është pra kjo hallkë e dobët, që i ka çuar ato në një qorr sokak, ku kanë ngecur njëherazi historia parahelene, gjuhësia moderne dhe në një masë më të vogël arkeologjia.

As nuk i është vënë veshi, qoftë edhe për një çast, faktit se Pellazgët dhe gjuha e tyre nuk ishin “zhdukur duke mos lënë as edhe një gjurmë”; pra, janë shpallur me ngulm popull dhe gjuhë e zhdukur?! Megjithatë edhe një neofiti, përpara çdo studimi, i vinë në mendje shumë pyetje : një gjuhë e vetme në Evropë, një popull i ndryshëm nga fqinjët e tij grekë, latino-romakë dhe sllavë dhe një territor përbri, në zemër të Europës Juglindore, a nuk na bëjnë të pyesim veten për Shqipërinë dhe Shqiptarët ? etj, etj. Unë nuk mund të përsëris këtu çfarë është vepëruar në 500 faqet e tezës sime.

Historiogrfia moderne e Greqisë është e mbërthyer në një llojë ideologjie shtijake ose thjeshtë është ngulfutur në pista të pasakta që e kanë errësuar apo cunguar historinë e Greqisë parahelene dhe arkaike për arsyet në vazhdim. Ja pra shkurtimisht (të developuar gjërë e gjatë dhe përpiktërisht në tezën time) 12 paralogjizma (arsyetime të gabuara) dhe interepretime të rreme që e kanë errësuar apo ndërru kahjen historiografisë së vërtetë të Greqisë. Shaktarët e parë janë autorët modern.

1. Duke besuar në një « civilizim myken » që nuk ka ekzistuar asnjëherë me këtë emër mirëpo me emrin “civilizim pellazg” duke u bazuar në mendimet e të gjithë autorëve antikë grek. Ky emër “civilizimi myken” është krijuar artificialisht nga pseudo-arkeologu Heinrich Schliemann në fund të shekullit XIX-të. Ky emërim është mësuar vazhdimisht në kor nga të gjithë historianët, arkeologët dhe gjuhëtarët modernë.

2. Duke besuar në një luftë të Trojës që ka ndodhur mes -1193 dhe – 1183 para erës sonë, datë hipotetike e imponuar pa asnjë provë nga matematicienti Eratosteni në shekullin e III-të para erës sonë (-276-194). Ndërsa bëhej fjalë për një luftë shumë më të afërt : ajo e kolononizimit të Pellazgisë (që u bë Greqia apo “Hellas”) e të Azisë Minore kah fundi i shekullit të VIII-të para erës sonë nga Helenët e parë. Këta të fundit nuk janë të cituar te Iliada dhe Odisea : poeme të traditës gojore parahelene të transkriptuara në gjuhën greke dhe të botuara nga Pisistrati në mes të shekullit të VI-të para erës sonë. Kjo e vërteton që Homeri nuk i ka njohur dhe se këta janë shfaqur pas tij.

3. Duke okultuar periudhën “memece” e quajtur e “Vitëve të errëta” (-1183 – 800 para erës sonë) do të thotë katër shekuj ku asgjë greke nuk është shënuar. Pavarësisht kësaj historiografia moderne e ka ngrit civilizimin grek shumë lartë në shkallën e kohëve. Kësisoji janë përzier Egjeo-kretasit, Minoenët, hipotetikët ”Miken” dhe grekët. Rrjedhimisht duke filluar nga kjo luftë hipotetike e Trojës historianët modernë i kanë bazuar të gjitha datat e tjera të historisë së Greqisë. Ndërsa të gjithë autorët antikë të shekujve VI dhe V para erës sonë e injorojnin ekzistencën e një civilizimi “myken” – shpikje, siç edhe e pamë më lartë, nga pseudo -arkeologu Heinrich Schliemann- si dhe ekzistenca e një date të tillë. Të vetmit mikenianë, për ata, ishin vetëm “banorët” e “qytetit” Myken.

4. Duke e konsideruar Iliadën dhe Odisenë si vepëra pikërisht greke, ndërkohë që bëhet fjalë për poezi epike të “traditës gojore (gojëdhanave) parahelene”, të cilat kanë pësuar përmirësime të ndryshme dhe ndryshime të tjera, interferime madje edhe manipulime për t’u shërbyer interesave të pushtuesve të parë helenë (historikisht ka ndodhur pas shekullit VIII para erës sonë). Këto poezi si dhe veprimi i Hesiodit (Theogonia, punët dhe ditët) janë baza e ”mitologjisë“ të quajtur greke. Në mënyrë logjike dhe të pashmangshme kjo mitologji nuk ka mundur të jetë greke por parahelene, duke rrjedhur nga një traditë gojëdhanash, të marrura nga parahelenëve dhe të rishkruara nga Grekët kur arritën në vëndin i quajtur “Pellazgi” et që do të bëheje Greqia. Për më tepër ndodhët në Iliadë se Zeusi konsiderohet si “pellazg” dhe Pellazgët si hyjnorë (Iliada XVI, 234-236). Praktikisht është fraza e vetme që i ka shpëtuar censurës së logografëve grek. Pa këtë fjali ka shumë mundësi që nuk do kisha filluar studimët dhe hulumtimët mbi pellazgët ka tani me tepër se 40 vite. Kjo për mua ishte një zbulim i pabesueshme.

5. Duke ngatërruar gjuhën parahelene dhe gjuhën greke et duke e quajtur linearin B si “greqishte e vjetër” ndërsa grekët nuk ekzistonin në epokën e këtij alfabeti. Në mes të gjurmëve të para të këtij civilizimi grek (pas shekullit të VIII para erës sonë) dhe periudhës së këtij alfabati kanë kaluar gati pesë shekuj pa pasur me të vogëlin shënjë që mund të vertetojë ekzistencën e “helenëve”. Ventrisi dhe Shadviku nuk kanë kërkuar që të fusin gjuhë të tjera në kuadër të studimeve dhe hulumtimeve të tyre rreth gjuhës greke (shqipen për shembull) dhe nuk kanë menduar që mund të ekzistonin gjurmë thelbësore të pellazgishtës së vjetër nga ku rrjedh greqishtja e vjetër dhe shqipja moderne. Pavarësisht zbulimet të tyre nuk e kanë ndryshuar prespektivën që kemi për historinë greke. Në të vërtetë zbulimi i Linear-it B ishte i varur nga natyra fragmentare dhe të njëanshme të materialeve të përdorura në zbulimet e tyre të këtij linear . Fjalët dhe emrat e përdorura në këtë shkrim ( i frymëzuar nga i lineari A i Kretës ) , nuk janë tekste letrare që mund të na tregojnë të pakëtin kulturë apo histori të asaj kohe . Ato janë shpesh një llojë repertore ose inventare llogaritare të çdo lloje produkte të papërpunuara ose të prodhuara duke përfshirë disa emra që rrjedhin nga emrash apo fjalësh të huaja dmth nga jashtë Mikenës (për shkak të tregtive të ndryshme). Kështu shtrirja filologjike dhe gjuhësor për këtë arsye mbetet mjaft e kufizuar. Duhët më shënuar, megjithatë, se emrat e hyjnive para helene të mitologjisë ishin tashmë në vula të Kretës nga koha e Palatëve (~ 2000 ~ 1700). Duhet të theksohet se shumica e onomastikës të poemave epike shpjegohën me pak në gjuhën greke se ne gjuhën shqipe sidomos dialekti gegë i Shqipërisë së Veriut.

6. Nënvlerësimi apo neglizhimi i ekzistencës së Pellazgëve, banorët e parë të Greqisë dhe të cilët janë në zanafillin e civilizimit grek sipas të gjith autorëve antik (Iliada e Homerit, Hekateu i Miletit, Hellanikosi i Lesbosit, Herodoti, Tukididi, autorët tragjik, etj..). Pastaj mos marrja parasyshë e shkrimeve të shumëta të autorëve antik të shekujve VI dhe V p.e.s që kanë nxjerrur në pah që vetëm Pellazgët ishin të vetmit paraardhës të grekëve dhe jo stërgjyshërit e tyre.

7. Fshehja e faktit që udhëheqësit apo mbretërit Dorianë (jo populli që ishte « Ilirë ») ishin me origjinë semito-egjiptiane dhe që Ionianët kishin qenë pellazg para se të bëheshin Helenë dhe të cilëve ua kanë lënë në trashegim një pjesë të madhe të civilizimit të tyre.

8. Duke okultuar studimet të pakta të realizuara mbi Pellazgët nga disa hulumtues moderne dhe që asjnë inventar serioz nuk është bërë deri tani.

9. Duke krihuar indo-europianizmin domëthënë një gjuhë virtuale që kurrë nuk ka ekzistuar. Të çorientuar nga polemika të shumëta dhe nga fakti duke syrgjynosuar në harresë të historisë Pellazgët dhe gjuhën e tyre, gjuhëtarët janë ende në kërkesë të një “gjuhe mëmë”.

10. Duke mos vendosur lidhjën etnolinguistike në mes të Pellazgëve, Etruskëve, Trojanëve, Frigjianëve, Thrako-Ilirëve dhe Shqipëtarëve të tashëm.

11. Duke mos përfillur studime të thella mbi gjuhës shqipe dhe posaqërisht të dialektit të saj “gegë”. Që nga gjuhëtarët e parë të fundit të shekullit të XIX-të, kjo gjuhë ka qenë e konsideruar si nje “gjuhë indo-evropiane më vete”, duke mos shkuar më largë në studime dhe hulumtime. Që nga zbulimi i linearit B nga Ventris dhe Shadvik në 1952, linguistika është ngrirë dhe studimet e hulumtimet në këtë lëmë kanë filluar të zbehën. Pavarësisht nga çdo lloj futje të padëshirueshëme linguistike (të lidhura me promiskuitetin e shkaktuar nga invazionet e shumëta) kjo gjuhë, ende ruan gjurmët e vetme të substratit të vjetër pellazg që ekziston aktualisht në Europë. Kjo gjuhë është e vetmja që mund të spjegoj antroponime, teonime, toponime dhe oronime të shumta që gjendën në poezitë epike. Në shtojcë të tezës sime, e kam krijuar një leksik i rëndësishëm mbi këtë temë.

12. Në kuadër te studimeve të tyre krahasuese, gjuhëtarët kanë neglizhuar fenomenin “kronologjik” të shfaqjës së secilës prej gjuhëve europiane të studjuara. Meqënëse gjuha pellazge (e ngjajshme me ato etruske, thrako-ilire dhe aqë më tepër me shqipën e tashme) është, sipas autorëve antik grek, shumë më e vjetër se greqishtja, dhe kjo e fundit më e vjetër sesa sllavishtja (prej afro një mijë vjetësh), etj… Ata nuk kan mundur të identifikojnë një sfond gjuhësorë të lashtë ndër të gjitha gjuhët të studjuara sepse kanë qenë të verbuar nga “mikenishtja” hipotetike e konsideruar si greqishte e lashtë.

ARKEOLOGJI
Arkeologjia, midis zbulimeve specifike, na nxjerr në dritë ngjashmëri të shumta midis ndërtimeve të ndryshme parahelene, të fortifikuara, të quajtura ciklopike ose pellazge, të shpërndara në vende mjaft të largëta nga njërq-tjetrin: Greqia kontinentale (Mikenas, Asrgos, Tirinti…), Azia e Vogël, Lindja e Afërme, Italia, Kreta etj. Kërkimet paleontologjike dhe arkeologjike dëshmojnë se popullsitë neolitike madje paleolitike banonin në Greqi dhe mbi të gjitha në Shqipërinë e sotme, ku janë zbuluar zonat neolitike dhe paleolitike ndër të cilat ajo e Xarës, Shën Mërisë dhe Dajtit, fshatra ndër të cilët ai i Maliqit dhe rajoni i liqenit të Prespës dhe Ohrit, gjurmë që datojnë nga periodat neolitike dhe eneolitike ndër të cilat ajo e Pazhokut, Maliqit, Nezirit dhe Burimasit në Shqipëri, Glladnicë dhe Hisar në Kosovë dhe zona të pasura në metale në veri të Shqipërisë, ndër të cilat ajo e Mirditës, Mat, Kukës, Kosovë dhe Dibër në Lindje dhe ajo e Korçës në Jug. Përveç kësaj, këto rajone të fundit ishin të njohura nga punimet e metaleve, ndër të cilat bakri, bronzi dhe më pas hekuri.

Arkeologjia na zbulon se kultura e bakrit në Shqipëri përfshin të gjithë mijëvjeçarin III. P.sh në shtretërit stratigrafikë të Maliqit II, vërehen më mirë aspektet e kësaj kulture kalkolitike. Kjo i bashkëngjitet grupeve të tjera ballkanikë, ndër të cilët Sakulta-Krivodol-Bubanj-Hum ose Suplevec-Bukarno Gumo të Pelagonisë. Të gjitha fazat e Neolitikut, duke u nisur nga një nënshtresë e lashtë, përbëjnë një fenomen krejtësisht evolues, pa ndonjë shkëputje apo mosvijimësi me fazat paraardhëse. Ndodh e njëjta gjë për periudhat në vijim: e Bronzit dhe e Hekurit. Periudha e Maliqit III a do të ketë qenë bashkëkohore me grupin Armendohori të Pelagonisë dhe me fazën më të vonshme (Bronzi i Lashtë) të Thesalisë dhe të Maqedonisë dhe Maliqi III b (fundi i Bronzit të Lashtë) a do të përkonte me fazën e fundit të Helladikës së Lashtë? Duke filluar nga kjo epokë, ndeshen prodhime vendore, që kanë të bëjnë me tipet e Minoanit të Mesëm (ushta me gjinish të tipit sikladik), thikat me një teh (tip egjeas), tasa të tipit Keftiu të zbuluara në Pazhok. Përveç kësaj, tumula të shumta, varre në formë rrethore (Bronzi i Lashtë) kanë ravijëzuar në tokën shqiptare.

ANTROPOLOGJI
Eugjen Pitardi në vitin 1916 pohonte : “Tashmë e kam thënë diku tjetër, më duket se Shqipëria i përmbys dokumentet më të rëndësishme arkeologjike dhe antropologjike për sa i takon zanafillave të popullsive të lashta të Gadishullit të Ballkanit; popullsi, të cilat në agimin e historisë i shohim të figurojnë nën emrin Ilirë [“Popullsitë e Ballkanit, skica antropologjike, Neuchatel / Paris”]

Antropologjia ka mbështetur provat paleontologjike, arkeologjike, historike dhe etno-gjuhësore. Në të vërtetë, shqiptarët e sotëm paraqesin veçorinë e treguesit cefalik (85-90) më të lartë në Evropë (Hiperbrakicefalik/kokë rrumbullake) dhe një planocipitalia e theksuar (shtypje e kavitetit të prapmë dhe të poshtëm të kafkës). Riplei, në sistemin e tij të klasifikimit e trajtonte formën e kokës si treguesin më të vlefshëm në shqyrtimin e racave. Zhak de Morgan pohon (Njerëzimi arkeologjik, Paris 1921): “Dokumentet më të lashta arkeologjike që ne zotërojmë në lidhje me këta kolonë, na bëjnë të mendojmë se imigrimi i tyre u bë gjatë mijëvjeçarit të katërt para erës sonë, duke ardhur nga Europa Kontinentale. Pastaj Pellazgët do të kenë luajtur rolin e tyre, duke sjellë me vete dijet për metalin. Duke zënë të gjithë Heladën evropiane, këto fise do të kenë përparuar deri në ishujt dhe territoret aziatike… fisi tjetër më i vonshëm do të ketë qenë autor i kulturës mikeniane dhe nga një trung me fiset që në atë kohë jetonin në Trakë dhe përgjatë lumit të Danubit. Këta kolonë nuk ishin helenë, e thënë më saktë ishin thrako-frigjianë”.

Emërtimi PELLAZG

Gërmimet e fundit arkeologjike, të kryera në Shqipëri, provuan vërtetësinë historike të Pellazgo-Ilirëve me zbulimin e tumulëve, të objekteve të ndryshme, ndër të cilat armë të quajtura mikene (shpata, mburoja…), qeramika të ndryshme, figurina ose fibula, të cilat datojnë nga Bronzi i Lashtë dhe bronzi i Mesëm, madje fshatra buzë liqeneve, kasolle dhe objekte të ndryshme që datojnë nga epoka neolitike. Aty janë zbuluar shpella që datojnë nga paleolitiku, ndër të cilat shpella e Gajtanit dhe Xarës (100’000 – 30’000 para Krishtit) dhe ajo e Kaprinas në Kroaci (160’000 para Krishtit). Të gjitha këto zbulime, të realizuara në Shqipëri dhe në rajonet në kufi, provojnë se kjo zonë ballkano-danubiane nuk ishte as e izoluar dhe as shkretinë në kohën e shkëlqimit të qytetërimit egjeo-kretas dhe pastaj, atij të mbiquajtur miken. Shqipëria dhe rajonet në kufi të saj paraqesin një rast unik në Europë : një dhe vetëm një popull, i cili jeton në tokat e tij stërgjyshërore, të paktën qysh nga Neoliti, rreth 7’000 vjet para Erës sonë. Vijimësia arkeologjike, antropologjike, kulturore dhe etno-gjuhësore është aty më se e dallueshme.

Ja shpjegimit që kam dhënë për emrin «Pellazg», d.m.th. ai i «njerëzve të shpellave», Shpellagji, shpellashgët apo Shpellarët, “njerëzit e shpellave” . Në librin tim të parë unë kam rreshtuar një numër emërtimesh të dala deri më sot, si nga autorët grekë të antikitetit ose edhe nga autorë të tjerë më të vonë. Secili ka hedhur idenë e tij, duke u përpjekur ta provojë zgjidhjen vetëm «nga ana fonetike» pa konsideruar elementin historik, legjendar, struktural dhe ngjarjet periferike të kohërave të para: pjellarg, fjalë e përbërë që përfshin shqipen «pjell» dhe greqishten «argos», që do të thotë i bardhë (“ata që pjellin të bardhë” !), pelagos (në greqisht do të thotë në det të hapur!), pelargos (pelikanët, zogj shtegtarë, sipas Strabonit!), palai apo palas gai (i lindur nga toka), pelagonët (pleqtë, sipas Hesikiusit), etj. etj. Interpretimi im nuk ka asgjë «subjektive», përkundrazi ai bazohet në tekstet e lashtë (Homeri, Hesiodi dhe legjendat mitologjike të cilat zbulojnë rresht pas rreshti historinë e vërtetë parahelene).

Për të thënë të vërtetën, Pellazgët formoheshin nga një mori fisesh (Frigjianët, Trojanët, Thrakët, Ilirët, Lelegët, Ligurët, Tirrenët, Karianët, Kuretët, etj.). Ky ka qenë një emër “stërgjyshëror” apo më mirë një «mbiemër»: të gjitha këto fise njihnin jo vetëm historinë e stërgjyshërve të tyre por edhe zanafillën e etnisë së tyre. Ata rridhnin nga njerëzit e shpellave : «Shpellagjit, Shpellagët, Shpellarët». Pra nuk janë këta «njerëzit e shpellave», por “stërgjyshërit” e tyre, për të cilët ata ishin krejt natyrshëm «pasardhësit». Përse? Ja shpjegimi im i saktë. Homeri e cilësonte Zeusin «pellazg» dhe Pellazgët i cilësonte «hyjnorë» (sepse rrjedhshin nga Zeusi) si dhe gjuhën e tyre «hyjnore». Si rrjedhojë që Pellazgët rridhnin nga Zeusi. Por Zeusi, na thotë legjenda, ka lindur dhe ka jetuar në vogëlinë e tij në një «shpellë» apo «guvë» në Kretë (mali Ida). Gjatë fëmijërisë së tij, ku nëna e tij, Rea, e largoi për ta shpëtuar nga xhindosja e Kronosit, bashkëshorti i saj, i cili i kishte ngrënë të gjithë fëmijët e tjerë të tij ! Për Zeusin u përkujdesën Kuretët, të cilët falë zhurmës së armëve të tyre, të cilat ata i kryqëzonin «me krahët drejt qiellit» (ashtu si në vallen luftarake të Shqiptarëve të veriut dhe të Kosovarëve të sotëm dhe të epirotëve të kohës të Piros/Burri !) mbulonin të qarat e Zeusit të vogël. Zeusin e ushqeu dhia «Amaltea». Pra, kemi të gjithë elementët që provojnë se Zeusi, i rritur në një shpellë, ishte si rrjedhojë një «njeri i shpellave», për të cilin u përkujdesën Kuretët (“Ku u rritë” kuptohet mjaft mirë në gjuhën shqipe, pra aty “ku u rrit” Zeusi ; kjo fjalë i dha emrin edhe «Kretës, Këretës», ku Zeusi ishte i adhuruar) dhe se ishte dhia « Amaltea» (në shqip «e mjelta» d.m.th. ajo që «i jep qumështin») ajo që e ushqej.

Përveç kësaj një tjetër element ka provuar lashtësinë dhe të ekzistuarit më parë në kohë të Pellazgëve (njerëz të shpellave) : ai i zakoneve të ushqimit të tyre. Historianët e parahistorisë dhe paleontologët, midis dijetarëve të tjerë, pohojnë se njerëzit e parë të Botës së lashtë, sidomos në Europë (pa përmendur emër të përveçëm), ushqeheshin me «lendë lisi» (e pasur në “amidon”). Mirëpo ne e dimë, nga autorët antikë, se në kohë shumë të lashta Pellazgët ishin «ngrënës të lendeve të lisit» ! Përveç kësaj, nëse «lisi» është bërë i «shenjtë» te Pellazgët, kjo ka ndodhur sepse Pellazgët e vonshëm nuk e kishin harruar se lendet e tij i kishin ushqyer të parët e tyre; reminishencë e përjetshme nga brezi në brez, prandaj “lisi” u bë i shenjtë në Dodonë. Nga ana tjetër «mitologjia» (e cila nuk ka qenë një mit por rrëfenja të hershme stërgjyshërorë, disi të romancuara, të zbukuruara apo të idealizuara me kalimin e kohës), pohon se Pelasgosi (eponimi i Pellazgëve) ka qenë «njeriu i parë», i lindur nga Toka (d.m.th “autokton”) dhe se ai lindi në Arkadi. Ky tregues na zbulon me përafërsi disa elemente kronologjikë. Nëse Pellazgët kanë ngrënë lëndë lisi, kjo sigurisht që ka ndodhur shumë më përpara zbulimit nga ana e tyre të bujqësisë, të ujitjes dhe të kulturës së drithërave dhe mbi të gjitha grurit, i cili si ushqim kryesor zëvendësoi lëndët e lisit. Kjo periudhë ravijëzohet para Neolitikut, d.m.th. rreth mijëvjeçarit VII para erës sonë! Në kohërat e para ato kanë banuar nëpër shpella (banim dhe strehë natyrore e njerëzve të parë apo humanoidëve apo sikur i kam quajtur “Homo Pelasgus”), ata merreshin me gjueti, peshkim dhe hanin lende lisi. Duke filluar nga kjo periudhë e më tej ka qenë fillimi i «qytetërimit» pellazg të vërtetë. Kjo është e qartë si drita e diellit !

Ja pra një demonstrim «koherent» dhe një provë e qartë e lashtësisë së Pellazgëve, e zanafillës pellazge të Zeusit, e zanafillës së emërtimit «njeri i shpellave», e adhurimit që ata kishin për lisin si dhe për prejardhjen e gjuhës shqipe nga gjuha e Zeusit. Porfiri (biograf i Pitagorës) pohonte se Pitagora e quante Zeusin «Zā, Zani» (dialekti gegë), çka do të thoshte «zë, zëri» në dialektin toskë. Është e dijshme që matematikani i madh Pitagora ishte Pelasg-Tirrenë/Etrusk nga ishulli Samos. Në të vërtetë në Dodonë (kryeqyteti fetar i Pellazgëve), është «zani/zëri» i Zeusit që priftërinjtë interpretonin “zanë/zërin” e tij nëpërmjet fëshfëritjes së gjetheve të «lisit të shenjtë». Përveç kësaj, është fjala shqipe «Dru», e cila i ka dhënë emrin «Druidëve» keltë dhe grekëve fjalët «drias» dhe «driades». Ky emër “dru, drui” u është dhënë “Druidëve” të “Keltëve”, popull, thotë legjenda, vëlla i “Ilirëve” dhe “Galëve/Galatëve”. Së fundmi, shtoj se një nga tri emblemat e Zeusit ka qenë Shqiponja, një tjetër simbol që shqiptarët e kanë ruajtur gjithmonë, i cili është përhapur shumë me vonë në vendet e tjera të Evropës e gjetkë!
Ja pra shpjegimi i emrit Pellazg dhe gjithë këto shënime rrjedhin nga studimet e mia dyzetvjeçare.

Me në fund duhet shënuar se Egjiptianët i quanin Pellazgët «Peleset, Peleshet» dhe Hebrejtë i emërtonin ata «Peleshtim». Me këtë emrin e fundit Hebrejtë emërtonin «Filistinët», popull pellazg i mirëfilltë. Fqinjët e Filistinëve (Pellazg), Hebrenjtë u kanë huazuar disa fjalë në gjuhën e tyre.

Së fundmi po shënoj se Armenët (popull që rrjedh nga «Frigjianët», një tjetër popull pellazg), kanë ruajtur një prapashtesë shquese «azg, azk», të cilin ata e përdorin për të emërtuar shtetasin e një kombi. Edhe një herë tjetër dhe me argumente të ndryshme mbërrijmë në të njëjtin përfundim : «Sh…pell…azg» e transformuar nga grekët në “Pelasg…os, Pelasgoï”.

Emërtimi GRAIKOS…GREK

Sipas disa autorët e Antikitetët, “Sellët”, priftërinj dhe interpretues të Zeusit pellazg të Dodonës, kishin fqinjë një fis pellazg i quajtur “Graikoi, Graikos” (Graeci, Graeki, Graii, Graiai) pra “adhurues te kultit të gruas plakë” ; ka të ngjarë “perëndesha-Tokë” e Dodonës, e cila shfaqet në një formë të trefishtë: Greët që banonin në luginën e Aeropos. Këto “Greë” (pra “Gra, Gratë” shqip) të lindura (sipas legjendës) nga Forcis dhe Keto si dhe motra të Gorgonëve, ishin tre (Pefredo, Enio dhe Dino). Por Helenët më vonë do ta zëvendësojnë kultin matriarkal të “Greëve” me atë të “Helles” patriarkal. Shumë gjëra pellazge kanë qenë të zëvendësuara (dhe të përziera) ashtu nga Helenët.

Aristoteli ((384/322 para erës sonë), në librin e tij “Meteorologji”, (I, f.14), i vendos ata në rajonet e sipërme të Pindit, “në rrethinat e Dodonës dhe të Akelos”. Sipas atij, ky rajon kishte pasur një përmbytje të tmerrshme, atë të “Deukalionit” (si “Noeu” i Biblës). Por asnjë nga hulumtimet moderne, si ato arkeologjike dhe ato gjeologjike nuk kanë bërë të mundur të vërtetohet kjo legjendë dhe teza e Aristotelit : aty nuk është gjetur asnjë gjurmë përmbytjeje të madhe apo të vogël. Aristoteli mendonte se “Hellada më e lashtë ishte peri-dodoniane”. Por Straboni, i lindur në vitin 58 para Krishtit (III shekuj e ndajnë nga Aristoteli !), a nuk pohonte se Epiri ishte “me zanafillë pellazge”? Nga ana tjetër, Aristoteli nuk gabohet ndërsa pohon se Helenët ishin fqinjët të Sellëve (Selloi), priftërinjtë e famshëm të “Zeusit pellazg”. Ky emër, Selloi, a u shndërrua në Helloi (S=H) ? Megjithatë është e pakundërshtueshme që kulti i “Greëve” (shqip : Grave !) u zëvendësua nga ai i “Hellës”. Ka të ngjarë që Aristoteli të jetë në zanafillë të ngatërresës, e cila vazhdon ende dhe që i nxirrte Helenët se vinin nga “veriu” (hipotezë krejt e panjohur nga autorët e lashtë, paraardhës të Aristotelit) i Greqisë dhe që historianët doktrinues të shekullit XIX dhe të fillimit të shekullit XX (doktrina naziste), kanë shkuar edhe më tej, duke mburrur zanafillën nordike të Dorianëve, “racë e bardhë, e kulluar, e disiplinuar, luftarake dhe e virtytshme !” Ndërkohë që këta nordikë ishin thjesht “Ilirët”, jo Helenët, të cilët kishin qysh nga kohë të kahershme, që banonin në këtë Veri të famshëm të Greqisë (jo të Evropës veriore sikur e mendojnë disa) !

Ka shumë të ngjarë që “Graikoi apo Graikos” të rrjedhë nga emri i këtyre “Greë apo Graia”. Emri pellazgo-shqiptar grua do të jetë krijuar nga fjala “(n)garkoj” që do të thotë “le shtatzane” dhe “(n)garkua” = ngel shtatzanë. Kuptimi tjetër vetëkuptohet që është “ngarkoj”. Duhet shënuar që dialekti gegë i Shqipërisë veriore, ai që është më i afërt me pellazgjishten e lashtë, nuk e përdor bashkëngjitjen apo dyfishimin e bashkëtingëlloreve të ndryshme, krejt ndryshe nga dialekti toskë, i vendosur nën regjimin komunist (duke besuar se po bënin unifikimin e dy dialekteve si gjuhë letrare dhe zyrtare e Shqipërisë në 1972!) : “garkoï” (gegërisht garkoj) në vend të “ngarkoï” (toskërisht ngarkoj), apo “diq” (geg.) në vend të “vdiq” (tosk.), apo “maroï” (geg. maroj) në vend të “mbaroï” (tosk.), etj.

Vetëm pas kësaj shkëputjeje të ndikimit të kultit matriarkal, Helenët e braktisën këtë kult dhe morën përfundimisht kultin e tyre “patriarkal” (sistem semito-egjiptian), që u përhap pastaj në tërë Evropën. Por këta “Graikoi/Graikos” ishin Pellazg të vërtetë dhe mbi të gjitha në lidhje të ngushtë me disa popuj të Italisë, të trungut pellazg (mesapët, Iapigët, Daunët, etj). E vërteta është se Romakët e përhapën (në shekullin e tretë para erës sonë), pa ndonjë qëllim hileqar, emrin Graikoi (Graeci, Graeki, Graiki, Graikos) në tërësinë e Helenëve, të cilët, përkundrazi, nuk e quajtën kurrë veten Graikoi por Helenë ! Romakët e përdorën përfundimisht këtë etnonimi të çuditshme për Helenët. Kjo është një nga paradokset e shumta të Greqisë antike !

E gjithë kjo ngatërresë është rezultat i kësaj fqinjësie të detyruar, të dyfishtë, si dhe për shkak të luftërave të pafundme (për marrje pushteti) midis njërës pjesë të Pellazgëve vendas dhe pushtuesve të parë Akenë, Danaenë (Egjiptianë) dhe Kadmenë (Fenikas), çka shkaktoi hap pas hapi shuarjen apo shpërndarjen e Pellazgëve, përpara kësaj pakice pushtuesish të rinj. Kjo ngatërresë ka ngjarë në kombe të tjerë : Emri Angli rrjedh nga “anglët” – popull gjerman ; Egjipt, emër i krijuar nga Grekët, por Egjiptianët e quajnë vendin e tyre “Misr”; Gjermania (emër që përdorën të huajt), quhet nga populli “Deutschland” (Dojçland); Shqipëria nga të huajt quhet Albania, Albanie, Alvania , etj, etj.

GJUHËSI

Gjuhësia është pengesa. Është kjo, pa dyshim, që i ka çoroditur shumë gjuhëtarë, arkeologë dhe historianë. Në të vërtetë, janë të rrallë ata që kanë marrë në konsideratë tre pika thelbësore :

• Pellazgët, të cituar së tepërmi nga autorët e lashtë, ishin paraardhësit e grekëve në atë tokë që do të bëhej Greqi. Për fat të keq, disa e trajtojnë se emri “pellazgë” ishte vetëm një emër “gjinor”, që emërtonte popullsi të shpërndara dhe që nuk kanë midis tyre asnjë lidhje etno-gjuhësore. Pra nuk ka qenë vendosuras një përputhje midis pellazgëve, lelegëve, karianëve, ligurve, trojanëve, etruskëve, thrakëve, frgjianëve dhe ilirëve, duke përmendur ata që ishin më të shquarit. Përveç kësaj, asnjë përqasje nuk është bërë midis këtyre fiseve të ndryshme (dhe jo etni) dhe pasardhësve të fundit të tyre : pra shqiptarëve të sotëm.

• Duke qenë pranuar se Pellazgët ishin një popull autokton dhe helenët një popull pushtues, atëherë si mund të shpërfillet rëndësia e trashëgimisë që këta pellazgë i lanë helenëve : mitologjinë (perënditë, perëndeshat, heronjtë), kultin (Homeri thotë se Zeusi ishte pellazg), një pjesë të madhe të kulturës dhe gjuhës së tyre. Kjo e fundit nuk është pa peshë : greqishtja e lashtë (si ionishtja) ngjason (fonetikë, sintaksë…) të ngatërrohet me dialektin gegë të Shqipërisë së Veriut. Nëse vihesh të lexosh me kujdes ato që autorët e lashtë kanë dhënë si të vërteta, do të kuptosh se nuk mund të fshihet me një të rënë të lapsit fakti se (cf. Herodoti) Jonianët ishin pellazgë të kthyer në helenë, duke përshtatur gjuhën e tyre. Grekët, pra, nuk mund t`i anashkalonin Pellazgët pa huazuar të paktën një pjesë të kulturës dhe gjuhës së tyre. Ja përse një pafundësi antroponimesh, eponimesh, toponimesh, oronimesh dhe fjalësh të tjera i kanë mbijetuar stuhive të kohëve dhe arrijnë të shpjegohen me gjuhën e sotme shqipe, dhe jo me gjuhën greke. Kështu gjuha e Pellazgëve ka mbetur pothuajse e paprekur, e mbrojtur kundrejt pushtimeve të shumta përgjatë mijëvjeçarëve, ndër malësitë e pamposhtura të Shqipërisë, sidomos çuditërisht dialekti gegë shumë i afërt më « ionishtën ».

• Shfaqja e shkrimit alfabetik nga fundi i shekullit VIII para Krishtit, i cili konkretizohet vetëm nga fundi i shekullit VII dhe pastaj në shekullin VI para Krishtit me botimin e Iliadës dhe Odisesë nën tiraninë e Pisistratit (rreth viteve 600-527 para Krishtit). Përveç kësaj, këto poema kanë vazhduar të “zbukurohen” dhe ripunohen deri në epokën e Kritikëve aleksandrine (shekulli III), periudhë gjatë së cilës ato janë transkriptuar përfundimisht. Te Homeri nuk ekziston asnjë aluzion për ndonjë lloj shkrimi alfabetik. Shumë pak autorë modernë kanë dalë nga “e pranuara përgjithësisht” për të miratuar pohimin e Diodorit të Siçilisë : « alfabeti fenikas është në fakt pelasg (“Gërmat pellazge”) ».

Ideologjia indo-europianiste ka lindur me krijimin e « Linguistikës » në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Gjuhëtarët e parë (Franz Bopp, vëlezërit Grimm, Rasmus Rask, Verner, Meillet, Humboldt, Schlegel, etj.) kanë dashur të kërkojnë një gjuhë të përbashkët origjinale mes disa gjuhë që do të thotë “gjuhë amtare”. Por duke mos gjetur atë gjuhë kanë krijuar një gjuhë “virtuale” e quajtur “indo-evropiane”. Edhe në këtë emër të ri ata u gabuan ; nga halli duhi më mirë më përdorur emrin “Euro-Indian” dmth të kundërtën ! Gjithsesi ata kishin në dorë “gjuhën e pellazgëve”, e cila ka vazhduar në gjuhën shqipe : për fat të keq ata okultuan këtë zgjidhje pellazge sepse konsideruan që Pellazgët kishin “zhdukur” pa lënë asnjë gjurmë dhe dekretuan se gjuha shqipe është një gjuhë indo-evropiane mënjanë. Kjo është arsyeja pse gjuhësia moderne mbeti në një qorr sokak, ndërsa ata kishin në dorë gjuhën shqipe, fosile e gjallë e vërtetë të asaj “gjuhës amtare” që ata nuk u munduan për të studiuar seriozisht shqipën : ata e vënë në raftin e dollapit. Unë jam Kundër « indo-evropianizmit » që e kam kritikuar dhe luftuar gjëjrë e gjatë në librat e mi dhe në tezën time.

SHKRIMET E LASHTË

Në kohët e lashta (parahistorike) nuk kishte të “shkruar” në kuptimin e saktë të fjalës. Nato kohë kishte vetëm epigrafi (sidomos në gur), simbole, ideograma, etj. Nuk kishte letërsi, dhe ku ne nuk mund të zbulojmë ndonjë histori të popujve të atyre epigrafi, etj. Kjo është e njëjtë për linearën B që sipas studimet e mia ishte një shkrim pellazg që rrjedhte nga Lineari A i Kretës. Ky shkrim nuk na lejon të kemi një farë ide historike apo kulturore që i përket qytetërimit të lashtë pellazg. Por pas këtij alfabeti Pellazgët humbin traditën e të shruarit. Përjashtë disa epigraji apo shkrime të shkurta si për shëmbull « stela e lemnosit » kjo është arsyeja pse ne sot nuk kemi shumë shkrime të tjerë të denjë para Iliadës dhe Odisesë (traditë gojore parahelene, jo greke dmth pellazge).

Shkrimet nuk janë vetëm fjalë që vinë njena pas tjetrës në një rreshtë të skalitur në gurë, stele, varre, enë, etj. Kur flasim për “shkrime” kjo don më thenë « tekste reale » të gjatë dhe koherentë. Kjo është konfirmuar nga të gjithë ata që kanë studiuar historinë e shkrimit. Nuk ka arkive që dëshmojnë se në Evropë ka pasur «tekste » më të vjetra se Iliada dhe Odisea (të traditës « gojore » e transmetuar nga pellazgët) të botuar nga Pisistrati në mes të shekullit të gjashtë, pes. « Alfabetet e lashtë » janë një gjë dhe “tekste të shkruara” janë një gjë tjetër. Ndryshe nga pllakat e para të vjetra si alfabeti kuneiform i Sumerianëve dhe hieroglifet e egjiptianëve të cilët ishin të parët që kanë prodhuar « tekste » koherente që zbulojnë një qytetërim, një histori apo një ngjarje, përkundrazi pellazgët nuk kishin një shkrim të tillë as në gjithë Evropën. Pellazgët, Ilirët dhe Keltët kishin për një kohë të gjatë një “kulturë gojore” e transmetuar më shekuj brez pas brezi. Ndersa Pellazgët në kohët shumë të lashta kishin pra « alfabetin » e tyre i vjedhur nga Fenikianët në Kretë dhe transportuar dhe ndryshuar në Feniki dhe i kthyër më Kadmosin në Beotinë ku themeloj Tebën kur aj pushtoj një pjesë të trojave pellazge. Pjesa tjetër ishte pushtuar nga egjiptianët më Danaosin në krye të tyre. Pra, këtë alfabet Helenët (semito-agjiptian) e kanë përhapur dhe përdorur gjatë pushtimit të tyre të trojave pellazge. « Kjo është konfirmuar nga Herodoti dhe Diodori i Sicilisë ».

Duhët më shtuar që para Plinit, diodori i Siçilës (< -90/ -30) ka folur për atë alfabet. Ironia është se alfabetet (greke, etruske dhe latine) që rrjedhnin nga alfabeti i mbiquajtur “fenikas” ishin në të vërtetë me origjinë pellazge. Grekët e uzurpuan atë alphabet e ripunuan për të shkruar gjuhën e tyre e përzier nga pellazgjistja dhe gjuha të tjera si sémito-egyptianën. Diodori i Sicilës (Biblioteka historike – III, 67 ; V, 74 dhe vijim § V. 3. c.) nga ana e tij tha se që nga fillimi, ky alfabet u quajt “gërmat pellazge” dhe se ky nuk ishte fenikian. Ai shtoi se këta të fundit kanë shërbyer si rrip transmetimi, dmth që ata ua kanë marr Pelazgëve në ishullin Kretë, kthyën më të në Feniki dhe pastaj e transmetuan tek grekët më anën e fenikianit Kadmos. Sa do të jetë Herodoti nuk ka shënuar që Pellazgët (në kohën e tij, dmth sh.V-të para erës sonë) kishin shkrimin e vet. Prandaj unë them që me ardhjën e pushtuesve grek Pellazgët kishin humb përdorimin e shkrimit në qjuhën e tyre.

Jam i lumtur që ende ekzistojnë shumë vepra të autorëve të lashtë. Ky është një burim i jashtëzakonshë që as Interneti as shkrimet e sotme të disa autor nuk mund ta zëvendësojnë. Përjashta autorëve të Rilindjës në Shqipëri nuk janë studiuar Shkrimet e lashta.

Lineari B nuk është gjë tjetër veçse gjuha proto-joniane, d.m.th. «Pellazgjishtja e lashtë», nga e cila rrjedh dialekti jonian dhe arkado-qipriot, paraardhëse të guhës greke. Qysh nga Chadwick dhe Ventris (dekriptuesit e linearit B) është besuar (ende besohet) se ky shkrim ka qenë greqishja e lashtë. Një gabim fatal, i cili na ka çoroditur dhe gjithashtu e ka çuar historiografinë dhe gjuhësinë në një qorrsokak të vërtetë.

Ja vetëm këto citime të sakta midis dhjetra dhe dhjetra :

Homeri (Iliada, 234-236) :
« Zeus O mbret, Dodonas, zot i largët, Pellazg, që mbretëron mbi Dodonën, në këtë vend të ashpër të Selëve… »

Karl O. Müller (Prolegomena zu einer wissenschaftlichen, Göttingen, 1825) : « Më shumë inteligjenca depërton në historinë e Greqisë, më shumë vëmendje do t’i referohët elementit Pellazg i sakrifikuar deri në ditët e sotme ».

Braudel, Fernand (Kujtime të Mesdheut, Botimet de Fallois, 1998) :
« Këta popuj të parë egjeas (Pellazgët e traditës greke) lënë jo më pak gjurmë të thella. Analizat gjuhësore për këtë rast janë të prera. Të ardhurit e rinj, [Brodel nënkupton këtu grekët] nëse e kanë ruajtur gjuhën e tyre, kanë bërë shumë huazime nga ata që mundën. Kësisoj gjuha greke përfundimisht trashëgoi një numër të madh fjalësh, të cilat janë të huaja për të. Janë toponimia dhe onomastika që e tregojnë këtë, madje me zë të lartë : edhe qytete me famë si Korinti, Tirinti, Athina ose mali i Parnasit, nën orakullin e Delfit, në zemër të Heladës dhe që është “kërthiza e botës”, nuk kanë emra grekë. Aq më shumë, nuk janë grekë disa emra heronjsh homerikë, si Akili, Uliksi : sa keq!… Edhe më kuptimplote është zanafilla jo-greke e fjalëve të shumta që vijnë nga lëmi i bujqësisë : gruri, vreshti, fiku, ullishta, trëndafili, jasemini, zambaku, manxurana… Ose nga lundrimi : arti i lundrimit është një nga dhuratat më të çmuara, edhe se vreshtat dhe ullishtat, që Helada jo-greke i bëri pushtuesve indo-europianë, të pamësuar me detin : dhe as thalasa e as pontos nuk janë fjalë me zanafillë greke!… A ka patur ndonjëherë një pushtim dorian ? Pyet me qesëndi një historian serioz ».

Çfarë vepër tjetër duhët për të provuar lashtësinë e Pellazgëve paraardhësit e shqiptarëve ?

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: